Venezuela önce 7.2, 39 saniye sonra da 7.5 büyüklüğündeki iki depremle sarsıldı. Başkent Karakas'ta büyük hasar meydana gelirken kullanılamaz hale gelen uluslararası havaalanı uçuşlara kapatıldı. Yollar yarıldı, binalar yıkıldı. Çok sayıda kişi enkaz altında kaldı. Devlet Başkanı Rodriguez olağanüstü hal ilan etti. Aralarında Türkiye ve ABD'nin de olduğu pek çok ülke yardıma koştu. ABD Jeolojik Araştırma Merkezi, 10 binden fazla kişinin hayatını kaybetmiş olabileceğini açıkladı. Bazı kaynaklar 100 bin kaybın yaşanacağını aktardı.
DEPREMLE TAVİZSİZ MÜCADELE
enezuela'daki depremle eş zamanlı olarak Japonya da 7.2 ile sarsıldı. "Ateş Çemberi" olarak bilinen Pasifik Deprem Kuşağı'ndaki ülke daha önce yaşadığı deprem facialarından çıkardığı ders nedeniyle felaketi ucuz atlattı. Güçlü yasaları, tavizsiz mücadelesi, gelişmiş inşaat mühendisliği ve toplumsal afet bilinci nedeniyle depreme hazır olduğunu bir kez daha gösterdi. Can ve mal kaybının yaşanmadığı depremde tsunami uyarısı yapılmazken, nükleer santrallerde ve kritik tesislerde herhangi bir olumsuz durum olmadığı açıklandı.
ŞİDDETİ AYNI YIKIMI FARKLI
Japonya’da 7.2’lik depremde insanların olağan hayatı bile
etkilenmezken, Venezuela’da peş peşe yaşanan 7.2 ve 7.5 büyüklüğündeki sarsıntılar ülkeyi adeta yerle bir etti. Binaların domino taşı gibi devrildiği ülkede ölü sayısının on binleri bulacağından endişe ediliyor. Türkiye’deki depremleri de anımsatan tablo, “Deprem değil bina öldürür” gerçeğini hatırlattı.
Venezuela’da önceki akşam bir dakika arayla meydana gelen 7.2 ve 7.5 büyüklüğündeki ikiz depremler ülkeyi adeta yerle bir etti. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) verilerine göre yerin sadece 13 kilometre derinliğinde oluşan sarsıntılar, 1900’den bu yana ülkede kaydedilen en güçlü sismik olay oldu. Yetersiz denetim ve dayanıksız kerpiç yapıların ağırlıkta olduğu başkent Caracas ve La Guaira felaketi en ağır yaşayan bölgeler oldu. Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez acil durum ilan edip ulusal birlik çağrısı yaparken, 164 kişinin hayatını kaybettiğini, 971 kişinin de yaralandığını duyurdu. La Guaira kentinde 100’den fazla bina domino taşı gibi çökerken, enkaz altındakiler nedeniyle ölü sayısının on binleri bulmasından endişe ediliyor. Ağır hasar gören Simon Bolivar Uluslararası Havalimanı uçuşlara kapatıldı, metro seferleri durduruldu. Sokaklarda büyük bir panik yaşanırken, evlerini terk eden insanlar molozların altından yükselen yardım çığlıklarına çaresizce tanıklık etti. 30’u aşkın artçı sarsıntının vurduğu ülkede yıllardır süren ekonomik kriz ve çürüyen altyapı kurtarma çabalarını zorlaştırıyor. Uluslararası toplum ise seferber oldu; ABD arama-kurtarma ve tıbbi ekip gönderdi, İspanya 54, Fransa 85 uzman personel yolladı. IMF ile 200 milyon dolarlık yeniden inşa fonu görüşmeleri başlatıldı. Madalyonun diğer yüzünde ise depremle yaşamayı öğrenmiş olan Japonya var. Iwate açıklarında meydana gelen 7.2 büyüklüğündeki sarsıntıda sadece 6 kişi yaralanırken, sıkı yapı yönetmelikleri sayesinde hayat normal akışında devam etti. Aynı şiddetteki doğa olayının Japonya’da sadece ufak bir sarsıntı olarak atlatılıp, Venezuela’da devasa bir trajediye dönüşmesi, Türkiye’nin sismik geçmişindeki acı gerçekleri hatırlattı. Yapı stokunun büyük kısmı güvensiz olan Türkiye de geçmişte denetimsizliğin faturasını çok ağır ödemişti. 6 Şubat 2023’te 7.8 ve 7.5’lik Kahramanmaraş depremlerinde binalar kağıt gibi yıkılmış, resmi verilere göre 53 bin 537 kişi hayatını kaybetmişti. Yine 1999 yılındaki büyük Gölcük depreminde 18 bin 373 can yitirilmişti. Uzmanlara göre Japonya ayakta kalırken Venezuela ve Türkiye’nin yaşadığı yıkımlar, depremin değil çürük binaların öldürdüğünü tekrar hatırlattı.
JAPONYA’NIN DEPREM KALKANI NASIL ÇALIŞIYOR?
Japonya’yı vuran son sarsıntı tüm dünyanın yüreğini ağzına getirirken adada hayat hızla normale döndü. Başka coğrafyalarda felakete yol açacak sarsıntılar, burada nasıl zararsız atlatılıyor? Sır; mucize değil, katı yasalar ve esnek mimari.
İmar Kanunu, yapıların üç ana standarttan birini karşılamasını şart koşuyor:
Taishin (Temel Direnç): Taşıyıcı kolonların güçlendirilmesi. Bina hasar alsa da çökmez.
Seishin (Sönümleme): Gökdelenlerdeki dev amortisörler. Kinetik enerjiyi emerek sallantıyı yutar.
Menshin (İzolasyon): Şemada da görüldüğü gibi, binayı zeminden ayıran kauçuk yastıklar (sismik izolatör). Zemin sarsılırken bina neredeyse sabit kalır.
Olay sadece inşaat ve beton da değil. Ülkenin erken uyarı sistemi (J-Alert), sismik dalgalar yüzeye ulaşmadan saniyeler önce milyonlarca telefona alarm gönderiyor. O an Şinkansen (hızlı tren) ağları anında otomatik frenliyor, tehlike yaratabilecek doğalgaz şebekeleri otomatik olarak kesiliyor. Özetle Japonya, depremi yenmeye çalışmıyor; kusursuz bir mühendislik ve sivil disiplinle ona rağmen yaşamayı biliyor.
RODRIGUEZ’DEN CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN’A TEŞEKKÜR
Venezuela’da meydana gelen 7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki yıkıcı depremlerin ardından, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan geçmiş olsun mesajı yayınladı. Erdoğan’ın, “Türkiye olarak bu acı ve zor günlerinde Venezuelalı dostlarımızın yanındayız” şeklindeki sözlerini sosyal medya hesabı üzerinden alıntılayan, Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez, Türk halkına ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a şükranlarını sundu. Rodriguez yayımladığı mesajında, “Bu destek mesajını ve Türkiye’nin bu zorlu zamanlarda Venezuela halkının yanında olma konusunda gösterdiği isteği büyük bir takdirle karşılıyoruz. Bu davranış, milletlerimiz arasındaki ilişkileri tanımlayan dostluk ve karşılıklı saygıya dayalı güçlü bağları bir kez daha göstermiştir” ifadelerini kullandı. Dünya genelinden ülkeye destek mesajları yağdı.
