NATO liderleri gelecek hafta Ankara'da düzenlenecek zirveye hazırlanırken, Euronews tarafından görülen bir belge, ABD dahil 32 üyenin tamamının ittifakın ortak savunma ilkesine olan bağlılığını sürdürdüğünü ortaya koyuyor.
NATO müttefikleri, gelecek hafta Ankara'daki NATO zirvesinin nihai bildirisinde, NATO Antlaşması'nın 5. Maddesi'ne yönelik sarsılmaz bağlılıklarını yeniden teyit etmeye ve Rusya'nın "Avrupa-Atlantik güvenliği ile istikrarı için uzun vadeli bir tehdit" oluşturduğunu ilan etmeye hazırlanıyor.
Euronews'in incelediği belge kopyasında, "İran'ın asla nükleer silaha sahip olamayacağı" yönünde bir deklarasyon yer alırken, Ukrayna'ya 70 milyar euro tutarında ek destek taahhüt ediliyor ve bu desteğin 2027 yılında da "en az aynı seviyede" devam etmesi güvence altına alınıyor.
Söz konusu taslak metin, aralarında ABD'nin de bulunduğu 32 müttefikin tamamı tarafından müzakere edilen ve zirvenin önceden kararlaştırılmış nihai bildirisini oluşturuyor. Belge büyükelçiler düzeyinde onaylanmış olsa da, 8 Temmuz'da zirvenin sonunda liderler tarafından resmen kabul edilmesi gerekiyor.
Euronews'e konuşan bir NATO sözcüsü, "Ankara Deklarasyonu, çarşamba günü gerçekleştirilecek NATO zirvesinde müttefik liderler tarafından onaylandıktan sonra kamuoyuyla paylaşılacaktır" ifadelerini kullandı.
Washington'dan ortak savunma güvencesi
Belgede öne çıkan en kritik unsurlardan biri, Washington'ın tüm ittifakın ortak savunmasına katıldığını açıkça teyit etmesi oldu.
"Birimize yapılan saldırı, hepimize yapılmış sayılır" ilkesi NATO'nun varlık nedeninin temelini oluşturuyor; fakat ABD Başkanı Donald Trump, yönetiminin bu ilkeyi tam olarak destekleyip desteklemediği konusunda zaman zaman şüpheler uyandırmıştı.
Trump, güvenlik ve savunma alanında üzerine düşen adil payı ödemeyen Avrupa ülkelerinin yardımına ABD'nin koşacağının garantisini vermeyi daha önce reddetmişti.
Gelecek haftaki zirvede Avrupalı NATO üyeleri, Avrupa güvenliğinin sorumluluk yükünün ABD ordusundan uzaklaştığını ve ittifakın artık "NATO 3.0" adıyla Avrupa'nın kendi savunmasının dümenine geçtiği dönüştürülmüş bir güvenlik yapılanmasına doğru ilerlediğini Trump yönetimine kanıtlamaya çalışacak.
NATO için özellikle çalkantılı geçen son altı ayın ardından, veriler Avrupa ve Kanada'nın savunma harcamalarında ciddi bir artışa işaret etse de, Trump'ın müttefiklerinin bu iyi niyetli çabalarını nezaketle kabul edeceğinin bir garantisi bulunmuyor.
Trump'tan müttefiklere: Bizim için orada değillerdi
Trump ocak ayında, NATO müttefiki Danimarka'nın yarı özerk bölgesi olan Grönland'ı "almak" için askeri güç kullanma ihtimalini göz ardı etmekten kaçınmıştı. Perşembe gecesi ise, İran'a yönelik operasyonunda NATO müttefiklerinin ABD'yi yalnız bıraktığı yönündeki nakaratını tekrarlayarak, Washington'ın NATO ile olan "tek taraflı" ilişkisini sürdürmesinin "gülünç" olduğunu savundu.
Trump, kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social'da konuyla ilgili "Bizim için orada değildiler!!!" mesajını paylaştı.
ABD'nin müttefikleri kısa vadede beyaz bir sayfa açmayı umarken, asıl hedefleri ABD'nin Avrupa güvenliğine yönelik konvansiyonel desteğini çekme niyetini açıkça ortaya koymuş olması nedeniyle, kendi yatırımları aracılığıyla kıtanın savunmasını gelecekteki tehlikelere karşı güvence altına almak.
ABD askeri varlığını küçültüyor
Mayıs ayında ABD, savaş zamanlarında bile NATO'ya tahsis edilen askeri kaynak havuzunu küçülteceğini; çeşitli uzun menzilli bombardıman uçaklarının, savaş uçaklarının, denizaltıların ve savaş gemilerinin artık savaş zamanında Avrupa'nın kullanımına sunulmayacağını duyurmuştu.
Çarşamba günü Brüksel'de gazetecilere verdiği brifingde, "Müttefiklere, NATO kuvvet modeli için sağladığımız katkıyı azaltacağımızı bildirdik" diyen ABD'nin NATO Büyükelçisi Mathew Whittaker, Avrupalıların "Amerikan vergi mükelleflerinin sırtından geçinemeyeceğini" vurguladı.
Rutte'nin kozu: Trump
Euronews'in edindiği bilgilere göre, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa ve Kanada'nın temel savunma harcamalarını yıllık bazda yüzde 20 oranında artırdığına dikkat çekecek.
Konuya yakın bir kaynak, Euronews'e yaptığı açıklamada, 2025 ve 2026 yılları için sağlanan toplam ek yatırım miktarının yaklaşık 258 milyar doları bulduğunu belirtti.
Rutte ayrıca müttefiklerin, Trump'ın ilk yönetiminden bu yana savunmaya 1 trilyon dolar (870 milyar euro) harcadığı gerçeğini de gündeme taşıyacak. Bu durumu "Trump'ın trilyonu" olarak adlandıracak olan Genel Sekreter, bu tarihi harcamanın artık "transatlantik işbirliği yoluyla" savaşa hazır yeteneklere dönüştürülmesi gerektiğini ifade edecek.
Rutte zirvede, NATO 3.0 vaadinin yerine getirilebilmesi için daha fazla askere ihtiyaç duyulduğunu ve Avrupa savunma sanayisinin üretim kapasitelerini genişletip artırmak için var gücüyle çalışmaya devam etmesi gerektiğini de ısrarla vurgulayacak.
