Türkiye’nin deprem gerçeği, MTA’nın güncellediği diri fay haritasıyla yeni bir boyuta taşındı. 2013 yılındaki haritada 485 olarak kaydedilen diri fay sayısı, yapılan akademik araştırmalar ve saha çalışmaları sonucunda 700’e çıktı. Yerbilimci Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Odatv’ye yaptığı açıklamada bu artışın nedenlerini ve Türkiye’nin deprem riskindeki değişimi değerlendirdi.
"FAYLAR YENİ OLUŞMADI, BİZ KEŞFETTİK"
Sözbilir, "Yeni tanımlanan faylar aslında 10-11 bin yıldır orada olan ancak bizim yeni fark ettiğimiz yapılar" diyerek durumu şöyle özetledi:
"Biz 90’lı yıllarda 150 faydan bahsediyorduk. Çalıştıkça, arazi dolaştıkça, teknoloji geliştikçe fayları daha doğru tanımlıyoruz. Bu faylar şu an ortaya çıkmış değil, şehirlerimizin altında, dağlarımızda zaten vardı. Geldiğimiz son noktada Türkiye'nin deprem tehlikesi doğal olarak yükselmiş oldu. Buna bağlı olarak da risk de artmış oldu. Faylar 700'e çıkınca da bu sefer şehirleri ne kadar etkiliyor, yeni tanımlanan faylar ne anlama geliyor, hangi şehirleri için daha büyük tehlike oluşturdu. Bunlarla ilgili çalışmaların şu anda artık yapılması gerekiyor.”
KARADENİZ’DE "BİLİNMEYEN" TEHLİKE
Haritanın en dikkat çekici yeniliklerinden biri ise denizdeki fayların sisteme dahil edilmesi oldu. Özellikle Karadeniz bölgesine dikkat çeken Prof. Dr. Sözbilir, "Karadeniz’de eskiden çok az fay biliniyordu, şimdi haritaya eklendiler. Bu durum Karadeniz’in bir bütün olarak deprem tehlikesinin değiştiği anlamına geliyor" dedi.
"TÜRKİYE DEPREM TEHLİKE HARİTASI YENİDEN ÇİZİLMELİ"
Yeni tanımlanan her bir fayın, şehirler ve köyler için yeni bir tehdit analizi gerektirdiğini belirten Sözbilir, mevcut deprem tehlike haritasının bu veriler ışığında yeniden çizilmesi gerektiğinin altını çizdi. "Bu durum Türkiye için ciddi bir iş yükü demek" diyen Sözbilir, riskin azaltılması için şu kritik çağrıda bulundu:
"Bilmediğimiz bir fay deprem üretirse hepimiz ölürüz. Ama o fayı bilirsek önlem alma şansımız var. Bizim sismometre dediğimiz aletler sadece 125 yıl önce üretildi. Ancak en genç fayımız 11 bin yaşında. Bu yüzden dağlarda hendekler açarak, uydu görüntüleme ve jeofizik tekniklerini kullanarak fayı anlamaya çalışıyoruz."
YENİ BİR ÇALIŞMA DÖNEMİ
6 Şubat 2023 depremlerinden sonra yer bilimcilerin Türkiye genelinde "sürekli bir çalışma dönemine" girdiğini hatırlatan Prof. Dr. Sözbilir, kendisinin de Malatya, Elazığ ve Hatay’dan yeni geldiğini, faylarla ilgili kapsamlı incelemelerde bulunduklarını kaydetti. Sözbilir, ülkenin dört bir yanında aktif fayların gelecekteki tehlike potansiyellerini araştırdıklarını belirtti.
Sezim Sungur
Odatv.com
