ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan görüşmelerde büyük ölçüde uzlaşma sağlandığını belirterek savaşın sona erdiğini ileri sürdü. Açıklamasında, birkaç gün içinde Avrupa’da bir anlaşma imzalanabileceğini ifade eden Trump, taslağa göre ateşkesin 60 gün boyunca uzatılacağını ve Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz trafiğine yeniden açılacağını söyledi.
İran ise, nihai kararın henüz verilmediğini açıkladı. Ancak ABD ve İran kaynakları anlaşmanın temel maddelerinde önemli oranda anlaşma sağlandığını ve görüşmelerin son aşamaya ulaştığını dile getirdi.
TRUMP’IN SÜRPRİZ AÇIKLAMASI
Anlaşma süreciyle ilgili gelişmeler, Trump’ın kısa bir süre önce İran’a karşı yeni askeri operasyon tehditlerinde bulunduğu bir dönemde ortaya çıktı. ABD Başkanı, perşembe günkü açıklamasında, “İran’ı çok sert şekilde vurabiliriz” demiş ve ülkenin petrol ihracatı için kritik öneme sahip olan Hark Adası’nı hedef gösteren ifadeler kullanmıştı. Ancak, daha sonra Beyaz Saray’ın saldırı planlarını askıya alıp diplomasiye ağırlık verdiği ortaya çıktı.
TASLAKTA ÖNE ÇIKAN MADDELER
Öne çıkan başlıklar arasında 60 günlük ateşkes uzatımı, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve bu süre zarfında nükleer program konusunda kapsamlı müzakerelerin yürütülmesi yer alıyor. Trump, anlaşmanın "en mühim" maddesinin İran’ın hiçbir zaman nükleer silah sahibi olmamasını garanti altına almak olduğunu vurguladı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise, anlaşmanın imza tarihi ve yeri konusunda çıkan haberlere "spekülasyon" diyerek, Tahran'ın henüz son sözü söylemediğini belirtti. Bekayi, metnin büyük kısmının tamamlandığını doğrularken, ABD'yi müzakereler sırasında pozisyon değiştirmekle suçladı ve İran’ın “kırmızı çizgilerinden taviz vermeyeceğini” yineledi. Ayrıca, Katar ve Pakistan’ın arabuluculuk çabalarında önemli roller üstlendiğini aktardı.
Prensipte siyasi uzlaşmanın sağlandığına işaret eden bilgiler İran medyasına da yansıdı. Ancak, taraflardan gelen açıklamalardaki temkinli dil, son sözü verecek makamın İran lideri Hamaney olduğunu gösteriyor.
Trump’ın anlaşma çıkışı, İsrail’de büyük bir şaşkınlıkla karşılandı. CNN’in aktardığına göre, bu açıklama, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun başkanlığındaki bir güvenlik zirvesi sırasında geldi. İsrail, anlaşmanın ortağı olmadığının altını çizerken, nihai metinde İran’ın nükleer faaliyetlerinin kısıtlanması, uranyum stoklarının azaltılması, füze programının denetlenmesi ve İran’ın bölgedeki vekil güçlere desteğinin sonlandırılması gerektiğini savunuyor.
PETROL PİYASALARI HAREKETLENDİ
Olumlu gelişmeler finans çevrelerini de etkiledi. Anlaşma beklentisiyle birlikte petrol fiyatlarında ani bir düşüş gözlenirken, küresel borsa endekslerinde yükselişler yaşandı.
Üç ayı aşkın süredir devam eden çatışmalarda binlerce insan yaşamını yitirirken, özellikle İran, Lübnan ve Körfez bölgesindeki ekonomik ve insani maliyet dikkate değer boyutlara ulaşmıştı. Geçmişte ateşkesin birçok kez ihlal edilmesi ve açıklamalardaki temkinli yaklaşım nedeniyle, sürecin son aşamasında gözler şimdi Tahran'dan gelecek nihai onayda.
Haber Kaynağı : 12punto
