Macaristan'da 16 yıllık Viktor Orban iktidarının sona ermesi, yalnızca ülke siyasetini değil, Avrupa'daki muhafazakâr ağları da etkiledi. Orban'a yakınlığıyla bilinen ve Brüksel'de faaliyet gösteren düşünce kuruluşu MCC Brussels, yeni hükümetin devlet desteğini kesme kararı sonrası ciddi bir finansman kriziyle karşı karşıya kaldı.
ABD'nin bağımsızlığının 250. yılı dolayısıyla Brüksel'deki seçkin bir kulüpte düzenlenen konferansta konuşan MCC Brussels Direktörü Frank Furedi, Avrupa'nın siyasi elitlerini sert sözlerle eleştirirken, ABD'nin kurucu babalarını övdü. Ancak The Guardian'da yer alan habere göre, gösterişli organizasyonun arka planında kurumun geleceğine ilişkin ciddi belirsizlikler bulunuyor.
Devlet desteği kesiliyor
Nisan ayında yapılan seçimlerde Orban'ı açık farkla mağlup ederek başbakan olan Péter Magyar, devletin artık muhafazakâr toplantı ve kuruluşları finanse etmeyeceğini açıkladı. Magyar, özellikle Mathias Corvinus Collegium (MCC) ve bağlantılı kurumların kamu kaynaklarından aldığı finansmanı incelemeye alacağını duyurdu.
Orban döneminde Budapeşte merkezli MCC, devlet varlıklarının büyük çaplı transferlerinden yararlanmıştı. Yeni hükümet ise bu kaynak aktarımını soruşturuyor ve kamu finansmanını "suç" olarak nitelendiriyor.
Kasım 2022'de kurulan MCC Brussels, Budapeşte'deki ana kurumun bağımsız uzantısı olarak tanıtılmıştı. Kuruluş, yalnızca 2024 yılında ana merkezden 6,37 milyon euro finansman alarak Brüksel'in en iyi fonlanan düşünce kuruluşlarından biri haline gelmişti.
"Eylülden itibaren yeni kaynak bulmamız gerekiyor"
Furedi, kurumun eylül ayından itibaren alternatif finansman bulmak zorunda kalacağını söyledi. En kötü senaryoda faaliyetlerini büyük ölçüde çevrim içi sürdürebileceklerini belirten Furedi, "Ne olursa olsun bir şekilde devam edeceğiz" dedi.
Magyar'ın devlet kaynaklarının yasa dışı aktarıldığı yönündeki iddialarını reddeden Furedi, MCC Brussels'ın mali yapısının tamamen şeffaf olduğunu savundu. Seçilmiş hükümetin kamu kaynakları üzerinde tasarruf hakkı bulunduğunu kabul eden Furedi, bunun kurumu kapatma yetkisi vermediğini söyledi.
Tartışmalı faaliyetleriyle öne çıktı
MCC Brussels, Brüksel'de yalnızca muhafazakâr etkinlikleriyle değil, tartışmalı siyasi çıkışlarıyla da dikkat çekti. Kuruluş daha önce İngiliz siyasetçiler Nigel Farage ve Suella Braverman'ın katıldığı etkinliklere destek verirken, Almanya için Alternatif (AfD) partisinden Avrupa Parlamentosu milletvekili Alexander Jungbluth'u da ağırladı.
2024'te Avrupa genelinde düzenlenen çiftçi protestolarına destek veren kuruluş, gösterileri organize ettiği iddialarını reddetti ancak protestolara katıldığını ve çiftçilerin sesini duyurmak amacıyla videolar hazırladığını açıkladı. Aynı dönemde yayımladığı raporlarda Avrupa Birliği politikalarının tarımı "yok ettiğini" öne sürdü.
STK'lara yönelik eleştiriler
MCC Brussels ayrıca Avrupa Komisyonu'nun sivil toplum kuruluşları ve düşünce kuruluşlarına milyarlarca euro aktardığını savunan bir rapor yayımladı. Raporda, AB'nin Vatandaşlar, Eşitlik, Haklar ve Değerler Programı kapsamında fon alan 10 federalist kuruluş hedef gösterildi.
Raporda adı geçen kuruluşlardan Avrupa Hareketi Uluslararası Genel Sekreteri Petros Fassoulas, bu çalışmanın sivil toplum kuruluşlarına yönelik olumsuz atmosferin oluşmasına katkıda bulunduğunu söyledi. Fassoulas, yıllardır düzenli olarak aldıkları AB fonunun 2025'te reddedildiğini belirterek bunun sağ partilerin yürüttüğü kampanyayla bağlantılı olduğuna dair doğrudan kanıt bulunmadığını ancak zamanlamanın dikkat çekici olduğunu ifade etti.
"Orban'ın Avrupa'daki yalnızlığına karşı kuruldu"
Macaristan uzmanı Roland Freudenstein ise MCC Brussels'ın temel amacının Orban yönetimini ve Fidesz'i Avrupa'da savunmak olduğunu savundu. Freudenstein'a göre kuruluş, Fidesz'in Avrupa Halk Partisi'nden ayrılmasının ardından yaşadığı siyasi yalnızlığı telafi etmek ve Avrupa genelindeki aşırı sağ hareketlere entelektüel zemin oluşturmak amacıyla kuruldu.
MCC sözcüsü ise bu iddiaları reddederek tüm siyasetçiler ve kamu görevlileri açısından yolsuzluğu kınadıklarını söyledi.
Şeffaflık tartışması da sürüyor
MCC Brussels'ın sorunları yalnızca finansmanla sınırlı değil. Kuruluş, geçen ay Avrupa Birliği Şeffaflık Sicili'nden geçici olarak çıkarıldı. Bu sicile kayıtlı olmayan kuruluşlar üst düzey AB yetkilileriyle resmi temas kuramıyor.
Kararın ardından Avrupa Komisyonu gerekçeye ilişkin açıklama yapmazken, süreç tamamlanmadan yorum yapmayacağını bildirdi.
Şimdilik MCC Brussels yeni finansman kaynakları aramayı sürdürüyor. Uzmanlara göre, Orban'ın seçimleri kaybetmemesi halinde kuruluş Brüksel'deki etkisini artırmaya devam edecekti.
