ABD ve İran arasındaki savaşı bitirmek için ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın 18 Haziran'da imzaladığı 'İslamabad Mutabakatı'nın ardından 60 günlük müzakere süreci dün İsviçre'nin Nidwalden kantonuna bağlı Bürgenstock kasabasında başladı. ABD ve İran, ilk kez aynı masada buluştu. İran basını, Pakistanlı ve Katarlı arabulucuların katılımıyla 4'lü görüşmelerin yapıldığını duyurdu. Görüşmelerin odak noktasını savaşın sonlandırılması, mutabakat zaptının uygulanması, Lübnan'daki ateşkes ihlalleri, İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması, İran'a petrol satışı için gerekli izinler ve nükleer konular oluşturdu.
İRAN'DAN FOTOĞRAF RESTİ
'Luzern Gölü Zirvesi' olarak düzenlenen toplantıda ABD'yi, Başkan Yardımcısı JD Vance, Trump'ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner temsil etti. İran heyetinde ise Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi er aldı. Görüşmelere ayrıca arabulucu Pakistan Başbakan Şahbaz Şerif, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir ile Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani katıldı. ABD ve İran heyetleri, sabah saatlerinde arabulucu ülkeler Pakistan ve Katar'la ikili görüşmeler yaptı, öğleden sonra ise 4'lü görüşmeye geçildi. Bürgenstock'taki 4'lü toplantı öncesinde Şahbaz Şerif, Al Sani ve Vance ile kameralar karşısına geçerek, kısa açıklamalarda bulundu. İran heyeti ise, ABD heyetiyle canlı yayın ve fotoğraf çekimine karşı çıkarak, tokalaşma görüntüsü vermedi. İran medyası, gazetecilerin müzakere alanından çıkarılmasından sonra salona geldiğini, fotoğraf töreninin İran heyeti olmadan gerçekleştirildiği aktarıldı.
'ÜLKENİZE DÖNEMEZSİNİZ'
Vance, ABD ve İran'ın en üst düzeyde hiç bu kadar yakın olmadığına dikkat çekerek, "Trump, bölgesel bir çapta tam ateşkes sağlanması için kararlı. Başkan'ın bizden istediği şey, İran halkıyla ilişkilerimizde yeni bir sayfa açmak. Burada başarmaya çalıştığımız şey; diplomasi ve işbirliği yoluyla Orta Doğu'yu dönüştürmek" dedi. "İran'ın nükleer programı sona eriyor. Hürmüz Boğaz'ı açılıyor" diyen Vance, "Barış için uğraşıyoruz. Büyük ilerleme kaydettik" diye konuştu. Vance, İsrail'in Lübnan saldırılarına ilişkin ise "Lübnan ateşkesi için çalışacağız" ifadelerini kullandı. Bu arada İran medyası, Hürmüz Boğazı'nın tüm gemilerin geçişine hala kapalı olduğunu bildirdi. ABD Başkanı Trump ise İsviçre'deki toplantı sırasında tehditlerini sürdürerek, İran'a "Hürmüz Boğazı'nı kapatmayın" uyarısında bulundu. Trump, İranlı yetkililerle görüştüğünü ve onlara "Hürmüz Boğazı'nı kapatırsanız ondan sonra elinizde bir ülke kalmaz. Ülkenize bile geri dönemezsiniz" dediğini aktardı.
İRAN MASAYI TERK ETTİ
Görüşmeler devam ederken Trump'ın sosyal medyadan yaptığı açıklamalar kriz çıkardı. Trump'ın "İran, Lübnan'daki yüksek maaşlı vekil güçlerinin sorun çıkarmalarını derhal engellemelidir. Aksi takdirde, geçen hafta yaptığımız gibi İran'a yine sert bir darbe indireceğiz, hatta bu sefer daha sert şekilde. Pezeşkiyan ağzından çıkanlara dikkat etse iyi olur, yoksa ülkenin geri kalanını da ele geçiririz" sözlerinin ardından İran heyeti müzakere alanından ayrıldı.
JD Vance - Şahbaz Şerif - Al Sani
Zirve öncesi ABD ve arabulucu ülke temsilcileri açıklamalarda bulundu.
Muhammed Bakır Kalibaf
DİPLOMASİNİN ÖNEMLİ DURAĞI BÜRGENSTOCK
Dönemin BM Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından hazırlanan ve Kıbrıs'ta federasyon teklifi öngören planın son görüşmeleri, 22-31 Mart 2004'te Bürgenstock'ta yapıldı. Kıbrıs Türk ve Rum taraflarının yanı sıra, garantör ülkeler olarak Türkiye ve Yunanistan da görüşmelere katıldı. Ukrayna'da Barış Zirvesi de, 15-16 Haziran 2024'te Bürgenstock'ta düzenlendi. Zirveye 92 ülke ve 8 uluslararası kuruluştan temsilciler katılırken, Rusya gelmedi.
'ANLAŞMA OLURSA KUTLAMA YAPARIZ'
Şahbaz Şerif, görüşmeye ilişkin, "Dünya barışı için muhteşem bir gün yaşıyoruz. ABD Başkanı Trump'a teşekkür ediyorum. Burada olmak harika bir duygu. Çabalarımızla harika bir toplantı yapıyoruz" dedi. Katar Başbakanı ise "Bugünkü toplantı, hedeflerimize ulaşmanın sadece başlangıcıdır. Bugünkü toplantıda yaşananlar, bölgenin ve dünyanın güvenliği için önemlidir. Şu anda bir kutlama yapmıyoruz. Nihai anlaşma ile kutlama yapacağız. Bölge için tarihi bir anlaşma olacak" mesajını verdi.
İSRAİL'DEN BARIŞA SABOTAJ GİRİŞİMİ
Soykırımcı İsrail güçleri, ABD ve İran'ın müzakere masasına oturduğu anlarda Gazze ve Lübnan'a yoğun saldırılar düzenledi. Katil İsrail ordusunun, ateşkese rağmen Gazze'ye düzenlediği saldırılarda, 4'ü aynı aileden, 1'i Al Jazeera fotomuhabiri olmak üzere 10 Filistinli hayatını kaybetti. İsrail ordusunun Lübnan'da yönelik dün düzenlediği hava saldırılarında ise Bekaa'nın batısındaki Suhmur beldesinde 1 çocuk, 1 kadın ve 2 yaşlının da aralarında bulunduğu 5 kişinin öldüğü, bir kişinin yaralandığı belirtildi.
