Türkiye’deki milyonlarca memur ve emeklinin gözü kulağı, temmuz ayının başında açıklanacak enflasyon verilerine çevrildi. Dünya gazetesi yazarı Naki Bakır, bugünkü köşe yazısında piyasa katılımcılarının beklentileri doğrultusunda şekillenen yeni maaş senaryolarını masaya yatırdı. Yılın ilk yarısına ilişkin enflasyon tahminlerinin netleşmesiyle birlikte, memur ve emeklilerden oluşan devasa bir nüfusun ikinci yarıyıl maaş artış oranları da büyük ölçüde görünür hale geldi.
HAZİRAN ENFLASYONU 3 TEMMUZ’DA AÇIKLANACAK
Maaş zamlarının kaderini belirleyecek olan kritik tarihi hatırlatan Naki Bakır, "Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), tüketici fiyat endeksinde (TÜFE) haziran ayının tümünde gerçekleşen aylık değişimi 3 Temmuz Cuma günü saat 10.00’da açıklayacak. Böylece yılın ilk altı ayında gerçekleşen enflasyon ile memur ve emeklilerin buna göre belirlenen ikinci altı ay yasal zam oranları da belli olacak." diyerek sürecin takvimini ortaya koyuyor. Yılın ilk beş ayında gerçekleşen yüzde 16,61'lik enflasyona haziran verisinin de eklenmesiyle altı aylık net tablo ortaya çıkacak.
PİYASA BEKLENTİSİNE GÖRE OLASI ZAM ORANLARI
Ekonomi yönetiminin ve piyasanın haziran ayı beklentilerine değinen yazar, küresel gelişmelerin enflasyona yansımasını ve anket sonuçlarını "ABD/İsrail ile İran arasında mart ayında yaşanan sıcak savaşın sıçrattığı petrol fiyatlarının yansıması olarak nisanda aylık yüzde 4’ü aşan, daha sonra yaşanan ateşkes sürecinde petroldeki geri çekilme ile mayısta yüzde 1,71’e gerilemişti... Merkez Bankası’nın finansal ve reel sektördeki karar alıcı ve uzman kişilerden oluşan 'piyasa katılımcıları' ile yaptığı ankette, haziranda aylık TÜFE artışı beklentilerinin ortalaması yüzde 1,36 ile düşük çıktı." ifadeleriyle aktardı.
Bu tahminin gerçekleşmesi durumunda ocak-haziran dönemi tüketici enflasyonunun yüzde 18,19’a ulaşacağını belirten Bakır, bu oranın maaşlara nasıl yansıyacağını ise şöyle açıkladı:
"Piyasa katılımcılarının haziran ayı tahmini baz alındığında oluşacak altı aylık enflasyona göre SSK ve BAĞ-KUR emekli aylıklarına yüzde 18 dolayında bir zam olası. Memur maaşı ve emekli memur aylıklarında ise toplu sözleşme zammının üzerine enflasyon farkının eklenmesiyle yüzde 14’e yakın bir artış yapılması bekleniyor."
Yazarın hesaplamalarına göre, ilk yarı için yüzde 11 toplu sözleşme zammı alan memur kesimine yüzde 6,48’lik bir enflasyon farkı doğacak ve bu fark ikinci yarıyıl için belirlenen yüzde 7’lik zamma eklendiğinde toplam artış yüzde 13,93 düzeyinde gerçekleşecek.
ENFLASYON YÜKSEK GELİRSE SENARYO DEĞİŞECEK Mİ
Mevcut tahminlerin ABD-İran arasındaki anlaşma süreci ve petrol fiyatlarındaki düşüş eğilimine dayandığını ifade eden Naki Bakır, risklerin ve olası alternatif senaryolara dikkat çekti. Bakır, "Haziranda aylık TÜFE artış oranı piyasa beklentilerinin üstünde gelirse, altı aylık gerçekleşme daha yüksek olacağı için memurlar ve tüm emeklilerin ikinci yarı zamları daha yüksek olacak. Örneğin haziranda aylık enflasyon yüzde 2 gelirse, altı aylık enflasyon ve dolayısıyla SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin ikinci yarı zammı yüzde 18,94’e çıkacak. Bu durumda memur ve emeklilerinin enflasyon farkı yüzde 7,15 olacak ve ikinci yarı zamları yüzde 14,65’e yükselecek." dedi.
Ancak yazar, sistemin yapısı gereği her koşulda memur ve emekli memur oranının, SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin altında kalacağını da ekledi.
YAKLAŞIK 21 MİLYON KİŞİNİN GEÇİMİNİ İLGİLENDİRİYOR
Yapılacak artışların sadece bireyleri değil, ülke genelinde çok büyük bir kitleyi doğrudan etkilediğini vurgulayan yazar, SGK verileri üzerinden şu rakamları paylaştı:
"Ülke genelinde görevdeki memur sayısı 3 milyon 689 bin 189 kişi. Hak sahipleri ile birlikte 11 milyon 603 bin 314’ü 4/A (eski SSK), 2 milyon 910 bin 823’ü 4/B (eski BAĞ-KUR) ve 2 milyon 565 bin 269’u 4/C (eski Emekli Sandığı) kapsamında olmak üzere emekliği aylığı alan da toplam 17 milyon 79 bin 406 kişi bulunuyor. Buna göre temmuz başında belli olacak zamlar, toplam nüfus 20 milyon 768 bin 599 kişinin geçimini doğrudan ilgilendiriyor."
Bakır, bu kitle aileleriyle birlikte düşünüldüğünde, etkilenen nüfusun 50-60 milyona ulaştığına dikkat çekti.
MAAŞ ARTIŞLARININ EKONOMİK DENGELERE ETKİSİ
Son olarak bu zamların makroekonomik etkilerini ve ekonomi yönetiminin karşı karşıya kaldığı zorluğu değerlendiren Naki Bakır, geriye dönük ücret artışlarının kalıcı bir refah yaratmadığını şu analizle özetledi:
"Memur ve emekli kesimin alım gücündeki hızlı erime sonucu yaşadığı yoksullaşma ile kamu mali dengelerini rasyonel zemine oturtma çabası, ekonomi yönetimi açısından bir paradoks oluşturuyor. Ekonomistler genellikle üretkenlik artışı, yapısal reformlar ve mali disiplin ile desteklenmeyen ücret politikalarının kalıcı refah yaratmadığını vurgulayarak, zamlar 'telafi' niteliğinde olsa da kök neden olan enflasyon sorunu çözülmeden kalıcı çözüm sağlamayacağına işaret ediyor."
Bakır'a göre bu artışlar kısa vadede gıda, perakende ve konut gibi sektörlerde iç talebi canlandırıp büyümeye katkı sağlasa da orta ve uzun vadede bütçe disiplinini bozarak enflasyonu yeniden besleyen bir döngüye yol açıyor.
Odatv.com
