Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Moskova temaslarının ikinci gününde de önemli görüşmeler yaptı. Fidan, Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu ile bir araya geldi. Görüşme öncesinde açıklamalarda bulunan Şoygu, Türkiye ile geçmiş dönemde yürütülen işbirliğine dikkat çekti.
Rus haber ajansı TASS’ın aktardığına göre Şoygu, Fidan’a hitaben, “Hem eski görevinizde hem de mevcut görevinizde Rusya ile çeşitli yönlerde aktif çalışmalar yürüttünüz.” dedi.
Türkiye ile geçmişte Suriye dosyasında da yakın temas içinde çalıştıklarını belirten Şoygu, “Bu dönem zor geçti. Ancak Rusya ile Türkiye her zaman sorunlara uygun çözümler bulabildi. Suriye’de gerginliği azaltma bölgesi veya terörle mücadele gibi alanlarda çözemediğimiz konu olmadı.” ifadelerini kullandı.
Şoygu, Ukrayna krizine ilişkin değerlendirmesinde de dikkat çekici mesajlar verdi. TASS ve RIA Novosti’nin aktardığına göre Rus yetkili, “Ortak çabalarla İstanbul’da anlaşmalar hazırlandı. Batı müdahale etmeseydi bu süreç tamamlanacaktı. Rusya ile Türkiye, İstanbul anlaşmalarının hazırlanması ve uygulanabilmesi için elinden geleni yaptı.” dedi.
Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri ayrıca Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması’na değinerek, “Rusya ve Türkiye yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdi. BM kendi yükümlülüklerini yerine getirmedi.” ifadelerini kullandı.
Fidan’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmesinin ise Moskova saatiyle 20.00’de yapacağı bildirildi. Görüşme baskı saatimize yetişmedi.
RUS BASINI YAKINDAN TAKİP ETTİ
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Moskova temasları Rus basını ve düşünce kuruluşlarında da geniş yankı buldu. Rusya’nın önde gelen gazeteleri, devlet ajansları ve uzman çevreleri ziyareti rutin diplomatik temas olarak değil, NATO Zirvesi öncesinde Ankara ile Moskova arasındaki kritik koordinasyon sürecinin parçası olarak değerlendirdi.
Analizlerde Türkiye’nin Ukrayna, Karadeniz ve Suriye dosyalarındaki rolüne özel vurgu yapılırken, Ankara’nın izleyeceği hattın Moskova tarafından yakından takip edildiği belirtildi.
Rusya’nın önde gelen gazetelerinden Kommersant, Fidan’ın temaslarını yalnızca ikili ilişkiler kapsamında değil, bölgesel güvenlik başlıklarıyla birlikte ele aldı. Gazete, görüşmelerin Ukrayna savaşı, Karadeniz güvenliği, Suriye ve Güney Kafkasya başlıklarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu yazdı.
Kommersant’ta yer alan değerlendirmelerde Türkiye’nin NATO üyesi olmasına rağmen Moskova ile temas kanallarını açık tutmasının Rus dış politikası açısından özel önem taşıdığı vurgulandı.
‘VAZGEÇİLMEZ AKTÖR’
Rus devlet ajansı TASS ve RIA Novosti, Şoygu’nun Fidan görüşmesindeki açıklamalarını günün en önemli başlıkları arasında gösterdi.
Rus basınında özellikle Şoygu’nun “Suriye’de gerginliği azaltma bölgesi veya terörle mücadele gibi alanlarda çözemediğimiz konu olmadı.” sözleri öne çıkarıldı.
Rusya’nın resmî gazetesi Rossiyskaya Gazeta da Şoygu’nun açıklamalarını manşetlerine taşıdı. Gazete, Türkiye’nin Karadeniz Tahıl Koridoru sürecindeki rolünü hatırlatarak Moskova’nın Ankara’yı Karadeniz güvenliği ve diplomatik arabuluculuk başlıklarında vazgeçilmez aktörlerden biri olarak gördüğünü yazdı.
Rus uzmanlar ayrıca Şoygu’nun İstanbul görüşmelerine ilişkin sözlerine dikkat çekti. RIA Novosti ve Izvestia’da yer alan değerlendirmelerde Moskova’nın Türkiye’yi Ukrayna dosyasında hâlâ güvenilir muhataplardan biri olarak gördüğü ifade edildi.
NATO ZİRVESİ ÖNCESİ ANKARA’NIN TUTUMU İZLENİYOR
Rusya’ya yakın düşünce kuruluşları da ziyarete geniş yer verdi.
Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi (RIAC) çevresindeki değerlendirmelerde yaklaşan NATO Zirvesi öncesinde Ankara’nın pozisyonunun Moskova açısından önem taşıdığı belirtildi. Uzmanlar, Türkiye’nin bir yandan NATO üyesi kimliğini korurken diğer yandan Rusya ile doğrudan diyalog yürütebilen az sayıdaki ülkeden biri olduğuna dikkat çekti.
Rusya’nın önde gelen düşünce kuruluşlarından Valdai Kulübü çevresinde yapılan yorumlarda ise Ankara’nın Ukrayna savaşından Karadeniz güvenliğine kadar uzanan geniş bir başlıkta “dengeleyici aktör” olarak görüldüğü ifade edildi.
Valdai uzmanları, Türkiye’nin Batı blokunun tam çizgisinde hareket etmediğini, kendi ulusal çıkarları doğrultusunda bağımsız politika izlemeye çalıştığını kaydetti.
Rus gazetesi Vzglyad da ziyareti “NATO Zirvesi öncesinde Ankara-Moskova hattında stratejik istişare” olarak tanımladı. Gazetede yayınlanan değerlendirmelerde Türkiye’nin yalnızca Ukrayna değil, Orta Doğu denkleminde de önemli rol oynadığı vurgulandı.
UKRAYNA DOSYASI DA GÜNDEMDE
Rus kaynaklarında dikkat çeken başlıklardan biri de Ukrayna oldu.
Kommersant, RIA Novosti ve Interfax’ta yer alan değerlendirmelerde Fidan’ın Rus heyetinin Ukrayna müzakerelerindeki baş isimlerinden Vladimir Medinski ile temaslarına dikkat çekildi.
Rus uzmanlar, İstanbul görüşmelerinin ardından Türkiye’nin savaşın tarafları arasında diyalog kanallarını açık tutabilen nadir ülkelerden biri olduğunu belirtti. Bu nedenle Moskova’nın Ankara’yı yalnızca bölgesel değil, küresel güvenlik başlıklarında da önemli muhatap olarak gördüğü ifade edildi.
SURİYE DOSYASI YENİDEN GÜNDEMDE
Rus kaynaklarının üzerinde durduğu başlıklardan biri de Suriye oldu.
Interfax, RIA Novosti ve Rus uzman çevrelerinde yer alan değerlendirmelerde Ankara ile Moskova arasındaki temaslarda Suriye’nin önemli yer tuttuğu belirtildi.
Özellikle ABD’nin son dönemde Suriye ve Irak hattında attığı adımların ardından Moskova’nın bölgedeki gelişmeleri Ankara ile yakın koordinasyon içinde takip etmek istediği ifade edildi.
Rus uzmanlar, Türkiye-Suriye normalleşme sürecinin ilerletilmesinin hem Moskova hem de bölgesel istikrar açısından önem taşıdığı görüşünü dile getirdi.
NATO ÖNCESİ KRİTİK TEMAS
Rus basınında dikkat çeken bir başka unsur ise Hakan Fidan’ın kişisel ağırlığı oldu.
Kommersant, Vzglyad ve Izvestia’daki yorumlarda Fidan’ın yalnızca Dışişleri Bakanı kimliğiyle değil, uzun yıllar Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı yapmış bir isim olarak değerlendirildiğine işaret edildi.
Rus yorumcular, Fidan’ın Lavrov ve Şoygu’nun yanı sıra Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından da kabul edilmesini Moskova’nın Ankara ile yürüttüğü temaslara verdiği önemin göstergesi olarak değerlendirdi.
Rus uzmanların ortak değerlendirmesi ise dikkat çekici oldu. Moskova, Türkiye’yi ne Batı kampının sıradan bir üyesi ne de Rusya’nın müttefiki olarak görüyor. Kommersant’tan Valdai Kulübü’ne kadar geniş bir yelpazede Ankara için en sık kullanılan tanımlar “bağımsız aktör”, “dengeleyici güç” ve “stratejik muhatap” oldu. Bu nedenle Fidan’ın Moskova ziyareti Rus basınında sıradan diplomatik temas olarak değil, temmuz ayındaki NATO Zirvesi öncesinde Ankara’nın yönelimlerini anlamaya dönük kritik bir temas olarak değerlendirildi.
