Orta Doğu’da şubat ayından bu yana küresel ekonomiyi rehin alan, enflasyonu tırmandırıp enerji krizini körükleyen ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş, taraflar arasında imzalanan mutabakat anlaşmasıyla yerini iyimser havaya bıraktı. Henüz nihai imzalar atılmamış olsa da güçlü bir niyet beyanı olarak kabul edilen gelişme, küresel piyasalarda taşları yerinden oynattı. Altın, borsa ve merkez bankaları derin bir "oh" çekti.
ALTIN VE BORSA DERİN BİR NEFES ALDI
Savaş döneminde küresel likidite endişeleriyle ons fiyatında yüzde 19’un üzerinde kayıp yaşayan altın, mutabakatla adeta küllerinden doğarken, petrol fiyatlarında sert düşüşler meydana geldi.
Küresel iyimserlik rüzgarı iç piyasaya da yansıdı. Yurt içinde gram altın yüzde 3 yükselişle 6.457 liradan işlem görmeye başladı. Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günün ilk yarısında yüzde 3,10 değer kazanarak 14.370,35 puana tırmandı. Açılışta bankacılık endeksi yüzde 6,41, holding endeksi ise yüzde 3,11 değer kazandı.
Açılışın ardından, petrol fiyatlarındaki sert gerilemenin maliyet avantajı sağladığı ulaştırma endeksi, yüzde 5’in üzerinde artışla en çok kazandıran sektör olarak öne çıktı. Günün devamında bankacılık endeksi yüzde 4,96, madencilik endeksi ise yüzde 4,87 yükseliş kaydetti.
BIST 100 endeksi dolar bazında 309,5 puana çıkarak 18 Mayıstan bu yana en yüksek seviyesini test etti.
Borsa İstanbul’daki bu tarihi yükselişte, sanayi üretim endeksinin yüzde 3,7 artmasının yanı sıra, Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk priminin (CDS) 26 Şubat’tan bu yana en düşük seviye olan 225’i görmesi etkili oldu.
BARIŞ SONRASI PİYASALARDA SON DURUM
Şubat ayı sonunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hamleleriyle başlayan ve Hürmüz Boğazı’nın trafiğe kapatılmasıyla zirveye ulaşan krizin yumuşaması, emtia piyasasını hızla yukarı taşıdı.
Küresel piyasalarda ons bazında fiyatlar şu şekilde:
- Altında yüzde 3,1 artışla 4 bin 339 dolara yükseldi,
- Gümüşte yüzde 4,1 yükselişle 70,7 dolara ulaştı,
- Platinde yüzde 3,5 primle 1781 dolara çıktı,
- Paladyumda yüzde 4,7 artışla 1347,6 dolara ulaştı,
- Bakırın libresi ise yüzde 0,6 artışla 6,49 dolara yükselerek rekor seviyelerine yaklaştı.
PETROL VE GAZ FİYATLARI ÇAKILDI
Savaşın en çok vurduğu alan olan enerji cephesinde ise tam anlamıyla tersine rüzgarlar esiyor. Anlaşma umuduyla zaten düşüş eğiliminde olan ve 12 Haziran’da 87,33 dolardan işlem gören Brent petrol, resmi mutabakat haberiyle yüzde 4,4 daha değer kaybederek 83,44 dolara kadar geriledi.
Brent petrolün genel işlemlerdeki varil fiyatında yüzde 4,1'lik, alüminyumun libresinde ise yüzde 1,7'lik düşüşler takip edildi. Petroldeki bu çakılma gaz fiyatlarını da aşağı çekerken, uzmanlar düşüşün süreceğini öngörüyor.
MERKEZ BANKALARI ENFLASYON KABUSUNDAN UYANDI
Enerji maliyetlerinin düşmesi, küresel enflasyon kâbusunu da hafifletti. Savaş sebebiyle ABD’de enflasyon yüzde 4,2 ile son 3 yılın en yüksek seviyesine çıkmış ve bugün yapılacak FED toplantısında faiz artış ihtimalini masaya getirmişti.
Yeni durum, düşük faiz yanlısı olan Trump’ın göreve getirdiği yeni FED Başkanı’nın elini rahatlatırken; bu ayı pas geçen Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına da (TCMB) önümüzdeki dönem adına derin bir nefes aldırdı.
Piyasalarda risk primlerinin gerilemesiyle ABD’de endeks vadeli kontratlarda hızlı yükselişler dikkati çekerken; Nasdaq 100 yüzde 2, S&P 500 yüzde 1,2 ve Dow Jones yüzde 0,9 yükselişle işlem gördü.
