Kazakistan, ülkenin yeni yasama organı Kurultay’ın ilk seçimleri için hazırlıklarını hızlandırdı. Kazakistan Merkez Seçim Komisyonu, seçimlerin düzenlenmesi amacıyla hükümetin yedek fonundan 34,3 milyar tenge, yaklaşık 73 milyon dolar ayrıldığını açıkladı.
The Times of Central Asia haberine göre, Merkez Seçim Komisyonu üyesi Mihail Bortnik, seçim bütçesinin ülke genelindeki bölgesel seçim komisyonlarının ihtiyaçları dikkate alınarak hazırlandığını belirtti. Bortnik, bütçenin seçim sürecinin yasalara uygun, şeffaf ve düzenli biçimde yürütülmesi için gerekli bütün harcamaları kapsadığını söyledi.
Seçimlerin 2026 bütçesinde yer almamasının nedeni ise anayasa değişikliğinin bütçe kabul edildikten sonra yürürlüğe girmesi. Bu nedenle seçim giderleri doğrudan hükümetin yedek fonundan karşılanacak.
70 BİNDEN FAZLA GÖREVLİ ÇALIŞACAK
Bütçenin en büyük bölümü seçim komisyonlarının çalışmaları ve sandıkların kurulması için kullanılacak. Ülke genelindeki 10 bin 674 sandıkta 70 binden fazla seçim görevlisi görev yapacak.
Toplam bütçenin yaklaşık dörtte birine karşılık gelen 8,5 milyar tenge, yaklaşık 18 milyon dolar; ulaşım, teknik donanım, oy pusulalarının basımı, seçim malzemeleri ve 47 yeni sandık merkezinin oluşturulması gibi örgütsel giderlere ayrıldı.
Seçmenleri bilgilendirmek amacıyla hazırlanacak yayınlar, kamuoyu kampanyaları, görevlilerin eğitiminde kullanılacak kılavuzlar ve Merkez Seçim Komisyonunun operasyonel giderleri de aynı bütçeden karşılanacak.
İKİ KAMARALI PARLAMENTO KALDIRILDI
Kazakistan’ın yeni anayasası 1 Temmuz’da yürürlüğe girdi. Anayasa değişikliğiyle Senato ve Meclis’ten oluşan iki kamaralı parlamento kaldırılarak yerine tek kamaralı Kurultay kuruldu.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 1 Temmuz’da imzaladığı kararnameyle Kurultay seçimlerinin 23 Ağustos 2026’da yapılmasını kararlaştırdı. Kararnamede hükümet ile yerel yönetimlere seçimlerin mali, teknik ve örgütsel ihtiyaçlarını karşılama talimatı verildi.
Yeni Kurultay’da beş yıllığına seçilecek 145 milletvekili yer alacak. Bütün milletvekilleri ülke çapında uygulanacak nispi temsil sistemi ve siyasi partilerin listeleri üzerinden belirlenecek.
Yeni anayasa 15 Mart’ta yapılan halkoylamasında seçmenlerin yüzde 87,15’inin desteğini almış, katılım oranı yüzde 73,12 olarak açıklanmıştı. Değişikliklerle tek kamaralı parlamentonun yanı sıra cumhurbaşkanı tarafından atanacak cumhurbaşkanı yardımcılığı makamı da yeniden oluşturuldu.
YEDİ PARTİ YARIŞACAK
Merkez Seçim Komisyonuna göre ülkede kayıtlı yedi siyasi partinin tamamı aday listelerini sundu. Seçimlere toplam 546 milletvekili adayı katılmak için başvurdu.
En geniş listeyi 186 adayla Adilet Partisi sundu. Respublica 76, Kazakistan Halk Partisi 72, Auyl Partisi 69, Ak Jol Partisi 63, Yeşiller Partisi Baytaq 47 ve Ulusal Sosyal Demokrat Parti 33 aday gösterdi.
Partilerin sunduğu listelerde kadınların, gençlerin ve engelli yurttaşların toplam oranının en az yüzde 30 olması gerekiyor. Merkez Seçim Komisyonu Başkanı Nurlan Abdirov, bütün partilerin aday listelerinde bu yasal şartın yerine getirildiğini açıkladı.
Adayların anayasa ve seçim kanunlarında belirlenen koşulları taşıyıp taşımadığı ilgili devlet kurumları tarafından inceleniyor. Listelerin kayıt işlemleri 23 Temmuz saat 18.00’e kadar tamamlanacak. Resmî seçim kampanyası kayıt işlemlerinin ardından başlayacak ve seçimden önceki sessizlik günü olan 22 Ağustos’a kadar sürecek.
ULUSLARARASI GÖZLEMCİLER DAVET EDİLDİ
Kazakistan yönetimi seçimlerin uluslararası gözlemcilere açık olacağını bildirdi. Merkez Seçim Komisyonu, 14 Temmuz itibarıyla üç uluslararası kuruluş ve dört ülkeden toplam 60 gözlemciyi akredite etti.
Gözlemciler arasında Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisinden 32, Bağımsız Devletler Topluluğu Parlamentolararası Asamblesinden 19 ve BDT Gözlem Misyonundan dört temsilci bulunuyor.
Merkez Seçim Komisyonu, yeni başvurular geldikçe gözlemci listesinin genişletileceğini açıkladı.
23 Ağustos seçimi, Kazakistan’ın yeni anayasal düzenindeki ilk parlamento seçimi olacak. Seçimle birlikte ülkenin iki kamaralı yasama sisteminden tek kamaralı Kurultay modeline geçişi fiilen tamamlanacak.
