Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından herhangi bir limana uğramadan (uğraksız) geçen uluslararası ticari gemilerden tahsil edilen geçiş ücreti tarifelerinin revize edildiğini duyurdu. Bakan Uraloğlu, "altın frank" esasına dayanan bu ücretlerin, her yıl 1 Temmuz tarihi itibarıyla Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin tanıdığı yasal haklar çerçevesinde güncellendiğini anımsattı.
ÜCRET HESAPLAMASINDA 1936 MONTRÖ ESASLARI UYGULANIYOR
Bakan Uraloğlu, boğaz geçiş ücretlerinin 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi hükümlerine göre belirlendiğini; hesaplamalarda gemilerin net tonajı (NRT) ile "altın frank" biriminin temel alındığını belirtti. Tarifelerin tarihsel gelişimi ve yeni döneme ait fiyatlandırma yapısı şu şekilde paylaşıldı:
1983 - 2022 Dönemi: Uluslararası gemilerden net ton başına 39 yıl boyunca sabit olarak 0,80 dolar tahsil edildi.
2022 Revizyonu: Cumhurbaşkanı Kararı ile yapılan güncelleme neticesinde net ton başına alınan ücret 4,08 dolara yükseltildi.
Yıllık Güncellemeler: Ücretler sırasıyla 1 Temmuz 2023'te 4,42 dolara, 1 Temmuz 2024'te 5,07 dolara ve 1 Temmuz 2025'te 5,83 dolara çıkarıldı.
2026 Tarifesi: 1 Temmuz 2026'dan itibaren geçerli olacak yeni düzenlemeyle transit geçiş ücreti 6,70 dolar olarak uygulanacak.
TAHSİLAT ÜÇ TEMEL HİZMET KALEMİ ÜZERİNDEN YAPILIYOR
Uluslararası deniz hukuku ve Montrö Sözleşmesi uyarınca Türk Boğazları’ndan uğraksız geçen gemilerden üç ana başlık altında ücret talep ediliyor. Devlet hazinesine doğrudan döviz girdisi sağlayan bu hizmet kolları şunlardan oluşuyor:
Sağlık denetimi hizmetleri,
Fener hizmetleri,
Tahlisiye (kurtarma) hizmetleri.
BOĞAZ GELİRLERİNDE DÜZENLİ ARTIŞ EĞİLİMİ
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verilerine göre, tarifelerde yapılan yıllık güncellemeler kamu gelirlerine ve ülkeye sağlanan döviz girdisine olumlu yansıdı. Belirlenen dönemler itibarıyla elde edilen ve elde edilmesi öngörülen bütçe gelirleri şu şekilde sıralandı:
1 Temmuz 2021 - 30 Haziran 2022: 38 milyon dolar,
1 Temmuz 2024 - 30 Haziran 2025: 223 million dolar,
1 Temmuz 2025 - 30 Haziran 2026 (Beklenti): 254 milyon dolar.
Bakan Uraloğlu, gerçekleştirilen fiyat güncellemelerinin devlet gelirlerini artırmayı, deniz emniyeti hizmetlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla ekonomiye sağlanan döviz girdisini güçlendirmeyi hedeflediğini ifade etti.
