Yaz mevsimiyle birlikte açık hava etkinlikleri, seyahatler ve dışarıda yemek tüketimi artarken, uzmanların her yıl tekrar hatırlattığı önemli bir sağlık sorunu da gündeme geliyor: gıda zehirlenmeleri. Özellikle sıcaklıkların yükseldiği dönemlerde besinlerin güvenli şekilde saklanması ve tüketilmesi daha da kritik hale geliyor. Her yıl binlerce kişiyi etkileyen gıda kaynaklı hastalıklar, çoğu zaman basit ihmaller sonucu ortaya çıkıyor. Bu nedenle yaz aylarında gıda güvenliği konusunda bilinçli davranmak, sağlığımızı korumanın en önemli adımlarından biri olarak karşımıza çıkıyor. Aydınlık Avrupa’nın sorularını yanıtlayan Uzman diyetisyen Orçun Kürüm gıda zehirlenmelerinin nedenlerini, riskli besinleri ve tüketicilerin dikkat etmesi gereken noktaları anlattı.
YAZ AYLARINDA GIDA ZEHİRLENMELERİ NEDEN ARTIYOR?
- Yaz aylarında gıda zehirlenmeleri daha fazla yaşanıyor? Bu artışın nedeni ne?
Yüksek sıcaklıklar, bakteri ve diğer zararlı mikroorganizmaların çoğalması için ideal koşulları oluşturur. Özellikle 5°C ile 60°C arasındaki sıcaklık aralığı “tehlikeli bölge” olarak tanımlanmaktadır. Bu sıcaklıklarda bekleyen gıdalarda mikroorganizma sayısı saatler içerisinde katlanarak artabilmektedir. Yaz aylarında açık havada yapılan organizasyonlar, piknikler, düğünler, açık büfe uygulamaları ve uzun süre dışarıda kalan yiyecekler bu riski daha da artırmaktadır. Ayrıca alışveriş sonrasında ürünlerin uzun süre araç içerisinde bekletilmesi ya da eve ulaştırılana kadar soğuk zincirin korunamaması da sık karşılaşılan sorunlardan biridir.
Gıda zehirlenmesi; bakteri, virüs veya toksinlerle kontamine olmuş gıdaların tüketilmesi sonucu ortaya çıkan enfeksiyon veya intoksikasyon tablosudur. En sık karşılaşılan etkenler arasında Salmonella, Escherichia coli (E. coli), Campylobacter ve Listeria gibi bakteriler bulunmaktadır. Bu mikroorganizmalar ishal, bulantı, kusma, karın ağrısı ve ateş gibi belirtilere yol açarken, ileri vakalarda sıvı kaybı, elektrolit dengesizlikleri ve hastane yatışı gerektirebilecek ciddi sağlık sorunları oluşturabilmektedir.
EN RİSKLİ BESİNLER HANGİLERİ?
- Gıda zehirlenmesine davetiye çıkaran besinler nelerdir?
Özellikle et ve tavuk ürünleri, kıyma içeren yiyecekler, balık ve deniz ürünleri, süt ve süt ürünleri, yumurta içeren tarifler, mayonezli salatalar, krema bazlı tatlılar ve açıkta satılan hazır gıdalar daha yüksek risk taşımaktadır. Bu besinlerin ortak özelliği, uygun sıcaklıkta muhafaza edilmediklerinde mikroorganizmaların hızla çoğalmasına elverişli olmalarıdır. Yaz aylarında açık büfelerde uzun süre bekletilen et yemekleri, sütlü tatlılar ve soslu salatalar bu nedenle özel dikkat gerektirmektedir.
EN YAYGIN HATA: GIDALARI ODA SICAKLIĞINDA BEKLETMEK
- Vatandaşların farkında olmadan yaptığı ve gıda zehirlenmesine yol açan en yaygın hata nedir?
En yaygın hata, pişmiş veya hazır alınmış yiyeceklerin uzun süre oda sıcaklığında bekletilmesidir. Birçok kişi pişirme işleminin tüm riskleri ortadan kaldırdığını düşünmektedir. Oysa pişirme sonrasında uygun şekilde saklanmayan yiyecekler yeniden kontamine olabilir ve bakterilerin çoğalması için uygun ortam oluşturabilir. Bunun yanı sıra çiğ et ile tüketime hazır gıdaların aynı yüzeylerde hazırlanması, el hijyenine yeterince dikkat edilmemesi, çözündürülmüş ürünlerin tekrar dondurulması ve buzdolabının aşırı doldurulması da gıda güvenliğini olumsuz etkileyen yaygın hatalardır.
RESTORAN VE MARKETLERDE NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Tüketiciler marketten aldıkları veya restoranlarda tükettikleri gıdaların güvenilir olup olmadığı konusunda da dikkatli davranmalıdır. Ambalajı şişmiş, sızıntı yapan veya hasar görmüş ürünlerden uzak durulmalı, son kullanma tarihleri mutlaka kontrol edilmelidir. Restoranlarda ise işletmenin genel hijyen koşulları, yiyeceklerin uygun sıcaklıklarda muhafaza edilip edilmediği ve servis alanlarının temizliği önemli ipuçları sunmaktadır. Görünümünde, kokusunda veya tadında olağan dışı değişiklik bulunan besinler kesinlikle tüketilmemelidir.
SOĞUK ZİNCİRİN KORUNMASI HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR
Diyetisyen gözüyle baktığımda, yaz aylarında üzerinde en fazla durulması gereken kavramın “soğuk zincir” olduğunu düşünüyorum. Çünkü soğuk zincirin kırıldığı her an, zararlı mikroorganizmalar için uygun bir çoğalma ortamı oluşmaktadır. Bu nedenle alışveriş sonrası gıdaların mümkün olan en kısa sürede uygun saklama koşullarına alınması, pişmiş yemeklerin uzun süre dışarıda bekletilmemesi ve özellikle açık büfe ürünlerin tüketiminde dikkatli olunması büyük önem taşımaktadır.
‘EMİN DEĞİLSENİZ TÜKETMEYİN’
Bu yaz tek bir uyarıda bulunacak olsam, “gıdanın güvenliğinden emin değilseniz tüketmeyin” derdim. Çünkü gıda kaynaklı hastalıkların büyük bölümü basit ancak etkili tedbirlerle önlenebilmektedir. Tükettiğimiz besinin içeriği kadar, nasıl hazırlandığı, taşındığı ve saklandığı da sağlığımızı doğrudan etkilemektedir.
