Aydın – Aydın Söke yakınlarında bulunan Batı Kipaş Kağıt Fabrikası Latmos’ta çam ve zeytin ağaçlarının ortasında kül depolama alanı yapmak için yeniden harekete geçti. Fabrikanın kül depolama alanı için istediği ruhsat Söke Belediyesince reddedilmesine rağmen şirket ısrarından vazgeçmiyor. Bölgenin geleceği açısından büyük bir risk taşıyan bu proje için gözler, 5 Ağustos 2026 tarihinde yapılacak olan ÇED halkın katılımı toplantısına çevrildi.
Geçtiğimiz haftalarda Söke’nin Yeşilköy Mahallesi civarında Bıçakçılar Madencilik tarafından işletilen maden ocağı ve kırma-eleme tesisine yönelik hazırlanan revize nakliye yolu ve patlatma patern değişikliği projesi için ÇED olumlu kararı verilmişti. Projede “patlatma paterni” ile ilgili yapılan değişikliklerle ocaklarda ayda 20 kez patlatma yapılması planlanmıştı.
Günde 384 ton kül fıstık çamlığına dökülecek
Söke Organize Sanayi Bölgesi’nde yer alan Batı Kipaş Tesisi, enerji ihtiyacını karşılayan santralinden her gün yaklaşık 384 ton uçucu ve dip külü çıkarıyor. Şirket, nakliye maliyetlerini düşürmek amacıyla bu atıkları 200 km uzaklıktaki çimento fabrikalarına taşımak yerine, Söke’ye 20 kilometre mesafedeki Sofular Mahallesi’nde yer alan 222 bin metrekarelik alana dökmeyi planlıyor. Kül depolama alanı olarak seçilen bu bölge, tapu kayıtlarında “fıstık çamlığı”, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında ise “orman alanı” ve “önemli doğa alanı” olarak geçiyor. Proje kapsamında bu alanda toplam 2.6 milyon metreküplük devasa bir kül deposu oluşturulması hedefleniyor.
Ciddi riskler taşıyor
Uzmanlar, söz konusu projenin Latmos ekosistemi ve bölgede yaşayan halk için kümülatif ve geri döndürülemez çevresel riskler barındırdığını vurguluyor.
Kül depolama tesisi, Sofular Mahallesi’ne sadece 1130 metre uzaklıkta bulunuyor. Rüzgarlı günlerde ince uçucu küllerin evlere kadar ulaşması ve fıstık çamları ile zeytin ağaçlarının üzerini kaplaması ile halk sağlığını tehdit etmesi tepki çekiyor.
Yağmur sularıyla birlikte küllerin içindeki ağır metallerin ve sülfatın doğrudan Kisir Çayı’na karışma riski de bulunuyor. Bu durum, halihazırda kirlilikle boğuşan Büyük Menderes Nehri’nin ve Söke Ovası’nın yer altı sularının daha da kirlenmesine yol açabilir.
Latmos Dağları, 600 milyon yıllık kaya oluşumlarına ve 8 bin yıllık prehistorik kaya resimlerine ev sahipliği yapan uluslararası düzeyde benzersiz bir bölge olarak biliniyor. Bölgedeki çam fıstığı, zeytincilik ve arıcılık faaliyetleri gibi halkın temel geçim kaynakları, bu sanayi atıkları nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacak.
5 Ağustos’ta ÇED toplantısı yapılacak
Şirketin daha önce Argavlı köyü yakınlarındaki sulak alanlara kaçak atık döktüğünün belediye tarafından tutanakla tespit edilmesi ve fabrikada atık sahasında çıkan yangınlar, bölge halkının endişelerini daha da büyütüyor. Nakliye maliyetlerini kısmak uğruna Söke’nin oksijen depolarından birinin “çöp deposu” olarak kullanılmasına karşı çıkan yöre halkı, anayasal hakkı olan “Sağlıklı bir çevrede yaşama hakkını” savunmak için hazırlanıyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından duyurulan ÇED halkın katılımı toplantısı, 5 Ağustos 2026 tarihinde gerçekleştirilecek. Yöre köylüleri ve doğaseverlerin bu önemli toplantıda bir araya gelerek, yaşam alanlarının ve Latmos’un bir kül mezarlığına dönüştürülmesine “hayır” demesi ve projenin çevresel risklerini dile getirmesi bekleniyor.
Bu noktaya nasıl gelindi?
- 9 Aralık 2025: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, şirket tarafından sunulan başvuru dosyasının ÇED genel formatına uygun olduğunu belirterek proje için ÇED sürecini resmen başlattı.
- 13 Ocak 2026: ÇED Yönetmeliği gereğince projenin yöre halkına anlatılması için ilk “halkın katılımı toplantısı”nın bu tarihte yapılması planlandı. Ancak bölge halkının protestoları ve birtakım prosedürel itirazlar nedeniyle toplantı yapılamayarak ertelendi.
- 11 Haziran 2026: Bakanlık, yaptığı yeni bir duyuru ile ÇED başvuru dosyasını yeniden halkın görüşüne açtı ve daha önce ertelenen toplantının yeni tarihini kamuoyuna ilan etti.
- 5 Ağustos 2026: Projenin çevresel etkilerinin yerel paydaşlar, sivil toplum kuruluşları ve halkla paylaşılacağı kritik ÇED halkın katılımı toplantısının güncel tarihi.
