Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin küresel enerji ve ticaret dengelerinde kalıcı değişikliklere yol açacağını söyledi. İstanbul’da düzenlenen TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi toplantısında konuşan Birol, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında yeniden gündeme gelen Hürmüz Boğazı’nın dünya enerji sistemi açısından kritik öneme sahip olduğunu belirtti. Savaş öncesinde piyasadaki arz bolluğu ve petrol stoklarının enerji fiyatlarındaki yükselişi sınırladığını kaydeden Birol, “Bu sorunun çözümünün tek ve en önemli yolu Hürmüz Boğazı’nın koşulsuz olarak ve tüm aktörlerin tehlikesiz olduğuna inanmış şekilde açılması.” dedi.
‘VAZO KIRILDI’
Birol, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin enerji piyasalarında kalıcı etkiler bırakacağını belirterek, “Vazo kırıldı. Bundan sonra o vazoyu eski haline getirmenin imkânı yok.” ifadelerini kullandı.
Boğazın bir kez kapanmasının enerji piyasalarında güven unsurunu yeniden gündemin üst sıralarına taşıdığını vurgulayan Birol, bunun ülkelerin enerji stratejilerini ve uluslararası ortaklıklarını yeniden gözden geçirmesine neden olduğunu söyledi.
“Piyasalar ve tüm aktörler, boğazın bir kez kapandığını ve yeniden kapanabileceğini gördü.” diyen Birol, bu durumun yeni ticaret yollarının ortaya çıkmasına ve mevcut güzergâhların değişmesine yol açacağını belirtti.
ALTERNATİF GÜZERGÂHLAR
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin yalnızca enerji piyasalarını değil, jeopolitik dengeleri de değiştireceğini ifade eden Birol, “Sadece enerji değil, jeopolitik dengeleri de değiştirecek. Ticaret yollarını değiştirecek.” dedi.
Dört yıl öncesine kadar dünya ekonomisi ve enerjisinin iki büyük şahdamarının Rusya’dan Avrupa’ya uzanan enerji hatları ile Hürmüz Boğazı olduğunu belirten Birol, “İkisi de şu anda kapalı durumda.” ifadelerini kullandı.
Enerji güvenliğinin yeniden ön plana çıktığını vurgulayan Birol, ülkelerin tek kaynağa bağımlılığı azaltmaya yöneldiğini belirterek, “Bu kriz, daha önceki krizlerde olduğu gibi dünyada enerji haritasının çizilmesine vesile olacak.” değerlendirmesinde bulundu.
Birol, “Hürmüz konusu nasıl sonuçlanırsa sonuçlansın önümüzdeki 2-3 yıl içinde dünya enerji haritasının yeniden çizilmeye başlanacağını düşünüyorum. Ortaklıklar yeniden tanımlanacak. Yeni ortaklıklar kurulacak.” dedi.
ELEKTRİK ÇAĞI HIZLANIYOR
Dünyanın hızla elektrifikasyon çağına doğru ilerlediğini belirten Birol, “Elektrikteki büyüme her şeyi domine ediyor. Dünya enerji talebi hızla büyüyor, ama elektrik talebi dünya enerji talebinden üç misli daha fazla büyüyor.” ifadelerini kullandı.Birol, enerji güvenliği arayışının yenilenebilir enerji, nükleer enerji ve batarya depolama teknolojilerine yönelik yatırımları da hızlandıracağını kaydetti.
