Madımak Katliamı’nın 33. Yılı: Sivas’ta Ne Olmuştu?

Türkiye yakın tarihinin en acı olaylarından biri olan Madımak Katliamı’nın üzerinden 33 yıl geçti.

2 Temmuz 1993’te Sivas’ta Pir Sultan Abdal Kültür Etkinlikleri için kente gelen aydın, sanatçı, yazar ve ozanların kaldığı Madımak Oteli ateşe verildi.

Yangında 33 aydın, sanatçı ve yazar ile 2 otel çalışanı yaşamını yitirdi.

Katliam, aradan geçen yıllara rağmen hem yaşanan can kayıpları hem de dava sürecindeki zamanaşımı ve cezasızlık tartışmalarıyla hafızalardaki yerini koruyor.

KaynakSivas’ta düzenlenen Pir Sultan Abdal Kültür Etkinlikleri için kente giden çok sayıda aydın, sanatçı, yazar, ozan ve genç, Madımak Oteli’nde konaklıyordu.

Etkinliklerin hedef gösterilmesiyle kentte gerilim yükseldi.

Özellikle yazar Aziz Nesin üzerinden büyütülen tepki, kısa sürede kitlesel bir saldırıya dönüştü.

Cuma namazının ardından toplanan kalabalık önce etkinliklerin yapıldığı kültür merkezine yöneldi, ardından Madımak Oteli’nin önünde toplandı.

Otelin önünde toplanan kalabalık saatler boyunca dağıtılmadı.

Sloganlar atıldı, otel taşlandı, çevredeki araçlar ateşe verildi ve binanın camları kırıldı.

Otelde bulunanlar içeride mahsur kaldı.

Akşam saatlerinde Madımak Oteli ateşe verildi.

Yangın kısa sürede binayı sardı.

İçeride bulunan çok sayıda kişi dumandan ve alevlerden kaçmaya çalıştı.

Olayda 33 aydın, sanatçı ve yazar ile 2 otel çalışanı hayatını kaybetti.

Otel dışında bulunan saldırgan gruptan 2 kişi de öldü.

Katliamda yaşamını yitirenler arasında Muhlis Akarsu, Metin Altıok, Behçet Aysan, Asım Bezirci, Nesimi Çimen, Hasret Gültekin ve Uğur Kaynar gibi Türkiye’nin kültür ve sanat hayatında iz bırakmış isimler de vardı.

Madımak Katliamı yalnızca 2 Temmuz günü yaşanan saldırıyla değil, öncesinde oluşan atmosferle de tartışıldı.

Etkinlikler başlamadan önce kentte dağıtılan bildiriler ve yerel yayınlar, Aziz Nesin’i ve şenliklere katılanları hedef alan bir gerilimin oluşmasına neden oldu.

Aziz Nesin’in Salman Rüşdi’nin “Şeytan Ayetleri” kitabından bölümleri yayımlaması, saldırıyı kışkırtan çevreler tarafından gerekçe haline getirildi.

Ancak hedef yalnızca bir kişi değildi.

Otelde bulunan aydınlar, sanatçılar ve etkinlik katılımcıları kalabalığın saldırısıyla karşı karşıya kaldı.

Olayların saatler boyunca büyümesine rağmen otelde bulunanların zamanında tahliye edilememesi, güvenlik güçlerinin müdahalede yetersiz kaldığı eleştirilerini de beraberinde getirdi.

Madımak Katliamı; ihmaller, geç müdahale ve siyasi sorumluluk tartışmalarıyla da anıldı.

Katliamın ardından 124 kişi hakkında dava açıldı.

İlk yargılama sürecinde verilen kararlar, mağdur aileleri ve avukatlar tarafından yetersiz bulundu.

Daha sonra Yargıtay, saldırının cumhuriyete, laikliğe ve demokrasiye yönelik olduğunu belirterek ilk kararları bozdu.

Yeniden görülen davalarda 33 sanığa idam cezası verildi.

Türkiye’de idam cezasının kaldırılmasının ardından bu cezalar ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çevrildi.

Ancak firari sanıkların yıllarca yakalanamaması, bazı dosyaların zamanaşımı gerekçesiyle düşmesi ve tahliyeler, davayı Türkiye’de cezasızlık tartışmalarının simge dosyalarından biri haline getirdi.

2012’de bazı firari sanıklar yönünden zamanaşımı kararı verildi.

2023’te ise firari sanıklar Murat Sonkur, Eren Ceylan ve Murat Karataş hakkındaki dava da 30 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu gerekçesiyle düşürüldü.

Mağdur aileleri ve avukatlar, katliamın insanlığa karşı suç sayılması ve bu nedenle zamanaşımına tabi olmaması gerektiğini savunmayı sürdürdü.

Katliamın ardından Madımak Oteli’nin ne olacağı uzun yıllar tartışıldı.

Alevi örgütleri, sanatçılar ve hayatını kaybedenlerin yakınları otelin “utanç müzesi” yapılmasını istedi.

Ancak bu talep bugüne kadar tam anlamıyla karşılık bulmadı.

Otel bir dönem lokanta olarak kullanıldı.

Tepkilerin ardından kamulaştırıldı ve 2011’de Sivas Bilim ve Kültür Merkezi adıyla açıldı.

Merkezde oluşturulan anı köşesi de yıllar içinde tartışmaların odağında kaldı.

Madımak Katliamı’nın üzerinden 33 yıl geçti ama 2 Temmuz hala sadece bir anma günü değil; pek çok kişi için adalet arayışının, geçmişle yüzleşme isteğinin ve unutulmaması gereken bir hafızanın simgesi olmaya devam ediyor.