70 trilyon dolarlık ittifak, 200 milyar dolarlık pazar

Ferit PARLAK/ANKARA
[email protected]

NATO’nun Ankara zir­vesinin, ittifakın ta­rihinde savunma harcamalarının artırılma­sı anlamında bir dönüm nok­tası olması bekleniyor. İtti­fak üyelerini harcamaları dü­şük tuttukları konusunda eleştiren ABD Başkanı Do­nald Trump’ın, Cumhurbaş­kanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliği nedeniyle zirveye katılacağını bildirmesi Tür­kiye’nin elini güçlendiren bir başka unsur oldu. NATO Ge­nel Sekreteri Mark Rutte, zir­ve için üç temel önceliği; müt­tefik savunma yatırımlarını artırmaya devam etmek, tran­satlantik savunma sanayi üre­timini güçlendirmek ve Uk­rayna’yı desteklemek olacak açıkladı. Rutte, Avrupa müt­tefikleri ve Kanada’nın son on yılda savunmaya toplamda 1,2 trilyon dolar daha fazla har­cadığını ve tüm müttefik sa­vunma bütçelerinin 2025 yı­lında gayri safi yurtiçi hası­lanın (GSYİH) yüzde 2’sine ulaşacağını veya aşacağını söy­ledi. Rutte, Ankara’da mütte­fiklerin, NATO’nun 2035 yılı­na kadar savunma ve güvenlik ile ilgili harcamalar için GS­YİH’nin yüzde 5’ini (temel sa­vunma gereksinimleri için GS­YİH’nin yüzde 3,5’i ve savun­ma ile ilgili harcamalar için GSYİH’nin yüzde 1,5’i dahil) içeren yeni savunma harcama hedefine ulaşmak için somut planlar sunmalarını bekliyor.

12,8 milyar dolarlık yeni sözleşme

ABD Kongresi’nin resmi in­ternet sitesinde yer alan bilgi­lere göre, NATO müttefikle­rinin ayrıca, ittifak genelinde savunma sanayi kapasitesini güçlendirmek için yeni giri­şimler ve ilgili on milyarlarca dolarlık yeni savunma sözleş­meleri açıklamaları bekleni­yor. Euronews’te yer alan ha­berde de, bugün başlayacak NATO savunma ve askeri fo­rumunda birçok müttefikin, ABD’nin Avrupa güvenliği­nin yükünün Avrupa’ya kay­dırılması yönündeki taleple­rine yanıt olarak, bir dizi silah şirketiyle anlaşma imzalaya­caklarını duyuracağı bildiril­di. Rutte’nin, Rusya, Çin ve İran gibi rakiplerin hızla silah üretmesi karşısında NATO’ya bağlı sanayinin yeni fabrika­lar, daha güçlü tedarik zincir­leri ve daha fazla inovasyon­la bu hıza ayak uydurması gerektiğini vurgulayacağı ha­berde not edildi. Euronews’in edindiği bilgilere göre, bekle­nen duyurular arasında Po­lonya için 200 adet Patriot füzesi için 1 milyar dolardan fazla değere sahip yeni söz­leşmeler ve hassas güdümlü top mermileri için 1,15 mil­yar dolarlık bir başka anlaşma yer alıyor. Toplam 12,8 milyar dolar değerindeki diğer söz­leşmeler arasında GlobalEye, Airbus ve Triton sistemleri­nin yanı sıra Arktik uydu ile­tişimi de yer alıyor ve bunlar da açıklanacak. ABD merkez­li düşünce kuruluşu Atlantik Konseyi’nde yer alan Stephen Tankel imzalı makalede de, Ankara zirvesinin harcama taahhütleri üzerine inşa edi­leceği ve zirvenin NATO tari­hinin en büyük Savunma Sa­nayi Forumu’na ev sahipliği yaparak hükümetleri, savun­ma şirketlerini, girişimcileri, yatırımcıları ve yenilikçileri bir araya getirerek iş birliğini hızlandıracağı ifade edildi.

Kısa vadede 50 milyar dolarlık ek ihracat

Zirveye ilişkin DÜNYA Ga­zetesi’nin sorularını yanıt­layan Ankara Ticaret Odası (ATO) Yönetim Kurulu Baş­kanı Gürsel Baran, NATO ül­kelerinin Türkiye’nin dış ti­caretinde önemli ağırlığa sa­hip olduğuna dikkat çekti. Baran, “Savunma, makine, gı­da, tekstil başta olmak üzere güçlü üretim yapımızı verimli­lik esasıyla ön plana çıkarabi­lirsek, NATO ülkelerine ihra­catı 150 milyar dolardan kısa sürede 200 milyar dolara çı­karabiliriz. NATO Zirvesi’nin sunduğu ve sunacağı fırsatları, iş dünyası olarak, diplomasi­nin de desteğiyle iyi değerlen­dirmeliyiz” dedi.

Üretim ve yatırıma olumlu etki

Baran, “NATO çatısı altında­ki ülkeler, 290 milyar dolar ile dış ticaretimizin yüzde 45’ini, 150,3 milyar dolar ile toplam ihracatımızın yüzde 55’ini ger­çekleştirdiğimiz ülkeler. Do­layısıyla bu yapıda ekonomik istikrarın güçlenmesi, ticaret kanallarının güvenliğinin ko­runması ve ülkeler arasındaki iş birliğinin artması; ihracat­çılarımıza yeni fırsatlar suna­cak, üretim ve yatırım ortamı­nı olumlu yönde etkileyecek­tir” ifadelerini kullandı. Baran, Türkiye, güçlü üretim altyapısı ve stratejik konumuyla bu sü­reçte önemli fırsatlar yakalaya­caktır. Savunma sanayii, yük­sek teknoloji ve ihracat kapasi­tesiyle öne çıkan Ankara ise bu fırsatların en güçlü şekilde his­sedileceği şehirlerin başında geliyor. Başkentimizde faaliyet gösteren firmalarımız için ye­ni iş birlikleri, yeni pazarlar ve yeni yatırım imkânları oluşma­sını bekliyoruz” diye konuştu.

Baran, NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirve­si’nin dünyanın dört bir ya­nından milyonlarca kişi tara­fından takip edileceğini be­lirterek, bu organizasyonun Türkiye ve Başkent Ankara’yı küresel ölçekte gözler önü­ne taşıyacağını kaydetti. Zir­ve’nin aynı zamanda Anka­ra’nın kongre turizmi, lojistik kapasitesi, ulaşım altyapısı ile savunma sanayi ve yüksek teknoloji alanlarındaki potan­siyelinin uluslararası tanıtı­mı açısından büyük bir fırsat oluşturduğunu söyleyen Ba­ran, Ankara’nın Türkiye’nin savunma sanayii üssü konu­munda bulunduğuna dikkat çekerek şunları söyledi: “Baş­kentimiz; savunma sanayii firmaları, teknoloji şirketle­ri, araştırma merkezleri, tek­noparkları ve üniversiteleriy­le güçlü bir ekosisteme sahip. Savunma alanında geliştirilen her yeni proje; elektronikten yazılıma, makineden metal sa­nayiine, siber güvenlikten ha­berleşme teknolojilerine ka­dar birçok sektöre doğrudan katkı sağlıyor.

Otellerde yer yok

NATO‘nun savunma ve gü­venlik yatırımlarını artırma yönündeki kararlarının, Anka­ra merkezli firmalar açısından önemli fırsatlar sunabileceği­ni ifade eden Baran, bu kararın Başkent’te faaliyet gösteren şirketlerin uluslararası proje­lerde daha fazla yer almasına, ihracatın artmasına ve yüksek katma değerli üretimin güç­lenmesine olumlu yansıyaca­ğını kaydetti. Ankara’nın son yıllarda ihracatta yakaladığı başarıda savunma ve ileri tek­noloji sektörlerinin önemli pa­yı bulunduğunu kaydeden Ba­ran, zirvenin bu alanlardaki büyümeyi destekleyebileceği­ni ifade etti. Zirve kapsamın­da Ankara’ya gelen binlerce üst düzey katılımcı, delege ve uluslararası medya temsilcisi­nin hizmet sektöründe önem­li bir hareketlilik oluşturduğu­nu belirten Baran, “100’ü aş­kın resmi heyetin ve binlerce bürokratın Ankara’da ağırla­nıyor olması; konaklama, ye­me-içme, ulaşım, lojistik, pe­rakende ticaret ve teknoloji başta olmak üzere birçok sek­törde ekonomik hareketlilik oluşturdu” dedi. Günler önce­sinden doluluk oranları yüzde 100’e ulaşan otel ve restoranlar bulunduğunu kaydeden Baran, “Zirve nedeniyle alınan ted­bir ve kısıtlamalardan etkile­necek şirketlerimiz olsa da,bu organizasyonun kente kazan­dıracağı doğrudan döviz girdi­si ve ticari hacim, ekonomimi­ze hareketlilik kattı” diye ko­nuştu. Etimesgut’taki askeri havaalanının “Ankara Havali­manı” olarak zirve öncesi hiz­mete açılmasının Ankara’nın ulaşım altyapısını güçlendir­me açısından fayda sağladığını da belirten Baran, “Yeni havali­manı ve bağlantı yolları, Anka­ra’nın ulaşım altyapısına kalıcı bir değer katacak. Başkentimi­zin ikinci bir hava ulaşım ka­pısına kavuşması, şehrimizin imajını güçlendirecek, kong­re turizmi, uluslararası fuarlar ve lojistik faaliyetler açısından avantajlar oluşturacaktır” ifa­delerini kullandı.

70 trilyon dolarlık ekonomi temsil edilecek

Zirve öncesi yazılı bir açık­lama yapan İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Av­dagiç de, NATO Ankara Zirve­si’nde 70 trilyon dolarlık eko­nomik büyüklüğe sahip 40’tan fazla ülkenin buluşacağını söyledi. Zirvenin ilk gününde düzenlenecek Savunma Sana­yii Forumu’nun (NSDIF26), Türkiye’nin savunma sanayi­si ekosistemini küresel iş bir­liklerinin merkezine taşıya­cağını ifade etti. Avdagiç, NA­TO Genel Sekreteri Rutte’nin de NATO coğrafyasının tama­mında faaliyet gösteren 3 bin Türk savunma sanayisi şirke­tine atıfta bulunmasının da sa­vunma sanayisi sektörünün gücünü gösterdiğini belirtti.

Görünmeyen gündem: İklim güvenliği

Türkiye, aynı yıl içinde hem NATO Zirvesi’ne hem de COP31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanırken, savunma ve iklim gündemleri, görünür biçimde kesişiyor. Son yıllarda iklim değişikliğini doğrudan bir güvenlik riski olarak ele alan NATO, 2050’ye kadar net sıfır emisyona ulaşmayı hedefliyor. Ancak, Ankara Zirvesi’nin önemli gündem maddeleri arasında yer alan savunma harcamalarındaki artış, bu hedefle çelişiyor. Akademisyen Sezen Kaya’nın İklim Masası’nda yer alan makalesine göre, taahhüt edilen artışın, yüz milyonlarca ton ilave sera gazı salımına yol açabileceği hesaplanıyor. Kaya’ya göre, savunma konuşmak, artık iklim konuşmak anlamına geliyor ve Ankara’da alınacak kararlar yalnızca güvenlik politikalarını değil, iklim krizinin seyrini de etkileyecek.

KAAN’ın motorundan ikili ticarete gündem yoğun

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, “NATO 3.0 söylemiyle gündeme gelen bu zirve çok önemli. Hem NATO’nun geleceği açısından hem de küresel mimarinin nasıl şekilleneceği açısından Ankara’da çok önemli konular konuşulacak” dedi. Türkiye’nin ev sahipliğinde Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenecek 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında bir açıklama yapan Duran, “Savunma harcamaları yine gündem olacak” ifadelerini kullandı. Trump ve Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmesine dikkat çeken Duran, “Bir yönüyle KAAN motorları meselesi vardı. Daha önce Halkbank meselesi vardı. Yine Türkiye’nin savunma ve güvenlik iş birliği çerçevesinde ABD’yle yürüttüğü diğer konular var. Dolayısıyla bunların hepsinin gündem olması beklenir. Tabii bunun yanı sıra ABD ile ticaret gündemimiz önemli biliyorsunuz. Bütün bu konuların hepsi görüşülecek” diye konuştu.

Emine Erdoğan, lider eşlerini ağırlayacak

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, NATO Ankara Zirvesi kapsamında ülkeye gelecek devlet ve hükümet başkanlarının eşleriyle “Çocuklar, Teknoloji ve Güvenlik: Gelecek Nesli Korumak” temalı yuvarlak masa toplantısında buluşacak. Emine Erdoğan, Ankara’da başlayacak 36.NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında kente gelecek devlet ve hükümet başkanlarının eşlerini 8 Temmuz’da Çankaya Köşkü’nde ağırlayacak

Zirve anısına özel 5 lira basıldı

Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü, Ankara’da düzenlenen 36. NATO Zirvesi anısına tedavülde kullanılabilecek özel tasarımlı 5 lira hatıra parası bastı. Paranın tura yüzünde NATO logosu, zirvenin düzenlendiği yer ve tarih ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nin grafik görseli yer alıyor. Diğer yüzünde ise 5 liranın tedavüldeki mevcut tasarımı bulunuyor. İlk etapta 100 bin adet basılan hatıra parasından, zirve süresince 400 bin adet daha üretilmesi planlanırken böylece toplam üretim miktarının 500 bin adede ulaşması öngörülüyor.