Ortadoğu'daki savaşı bitirmek için ABD ve İran heyetleri İsviçre'nin Nidwalden kantonuna bağlı Bürgenstock kasabasında pazar günü düzenlenen 'Luzern Gölü Zirvesi'nde ilk kez aynı masada buluştu. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani arabuluculuğunda gerçekleşen zirvede ABD'yi Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD Başkanı Donald Trump'ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner, İran heyetini ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi temsil etti.
18 SAATLİK MÜZAKERE
İsviçre'deki tarihi zirveye Trump'ın sosyal medyadan yaptığı tehditler damga vurdu. Görüşmeler sürerken Trump'ın İran'a yönelik askeri saldırıları yeniden başlatma tehdidi üzerine İran heyeti salonu terk etmişti. Arabulucu ülkelerin çabalarıyla kriz aşıldı ve taraflar 18 saat süren müzakerelerin ardından önemli bir ilerleme kaydetti. Şahbaz Şerif, "Bu tarihi süreci ilerletmede sağladıkları değerli desteklerinden dolayı tüm kardeş ve dost ülkelere teşekkür ediyorum" dedi.
CESARET VERİCİ İLERLEME
Katar ve Pakistan'dan yapılan ortak açıklamada, görüşmelerin ilk gününün olumlu ve yapıcı bir atmosferde geçtiği belirtilerek, tarafların 60 gün içinde nihai ve kapsamlı bir barış anlaşmasına ulaşılmasını öngören bir yol haritası üzerinde mutabık kaldığı duyuruldu. Açıklamada, gelecekteki teknik görüşmeler için bir mekanizma oluşturulması da dahil olmak üzere 'cesaret verici ilerlemeler' kaydedildiği vurgulandı. Baş müzakerecilerin nükleer konusunun yanı sıra yaptırımlarla ilgili komiteye düzenli raporlar sunacağına işaret edilerek, yeni bir teknik görüşme turunun derhal başlatılmasının önünün açıldığı kaydedildi.
HÜRMÜZ'DE İLETİŞİM HATTI
Ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişini sağlayacak şekilde herhangi bir olay ve yanlış anlaşılmanın önüne geçmek amacıyla mutabakat zaptının 5. paragrafında belirtilen süre boyunca taraflar arasında bir iletişim kanalı oluşturulduğu belirtildi. Tarafların ayrıca gerilimi düşürmek amacıyla bir çalışma grubunu kurma konusunda anlaştığı, Lübnan'daki askeri operasyonların durdurulmasını sağlamak amacıyla kurulacak çalışma grubunun, iki tarafın yanı sıra Lübnan'ı da kapsayacağı ifade edildi.
Öte yandan yürütülen müzakereler doğrultusunda bölge ticaretini rahatlatacak adımlar da atılmaya başlandı. ABD Hazine Bakanlığı, İran petrol ihracatına yönelik yaptırımlarda 60 günlük muafiyet uygulanacağını açıkladı. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, "İran, Hürmüz Boğazı'nda serbest ve açık transit geçişi sağlamayı ve UAEA müfettişlerinin ülkesine girişine izin vermeyi taahhüt etti. Bu çerçevenin bir parçası olarak Hazine Bakanlığı, İran petrolünün üretimi, teslimatı ve satışına izin veren 60 günlük geçici bir genel lisans yayımladı" dedi.
'NİHAİ ANLAŞMA İÇİN GÜÇLÜ TEMEL ATTIK'
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ilk tur müzakerelerin ardından İsviçre'den ayrılmadan önce yaptığı açıklamada, İran tarafıyla 'başarılı nihai anlaşma' için iyi bir temel attıklarını söyledi. Oldukça iyi ilerleme kaydettiklerini kaydeden Vance, "Teknik görüşmeler önümüzdeki günler ve haftalar devam edecek. Hürmüz Boğazı açık, milyonlarca varil ham petrol ile doğal gaz akmaya devam edecek" dedi. İran tarafının Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerini yeniden davet etmeyi onayladığını belirten Vance, bu durumu "Amerikalıları en çok heyecanlandıran ve büyük bir dönüm noktası" olarak niteledi. Vance, Lübnan konusunda doğru koordinasyon sağladıklarından emin olmak istediklerinin altını çizerek, "İran'ın Hizbullah'ı dizginlemesi gerekecek" ifadelerini kullandı.
'İLK GERÇEK SINAV LÜBNAN'
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile yapılan müzakerelere değerlendirdi, Lübnan savaşını sona erdirmeye yönelik önemli bir ilerleme sağlandığını belirtti. Lübnan'daki çatışmaları önleme amacıyla kurulacak çalışma grubunun gerçek bir test olacağını söyleyen Arakçi, "İran'a uygulanan ihracatına yönelik kısıtlamalar kaldırıldı, abluka sona erdi. İran'ın dondurulmuş varlıklarının bir kısmı da serbest bırakıldı. İlk gerçek sınav Lübnan" diye konuştu.
AMERİKALILAR 'SAVAŞI İRAN KAZANDI' DİYOR
CBS News ve YouGov tarafından 17-19 Haziran'da ABD'de yapılan bir ankete göre, ABD'lilerin yüzde 37'sinin varılan mutabakatın "İran için daha iyi olduğunu" düşünüyor. 2 bin 519 ABD'liyle yapılan ankette, yüzde 22'si ise anlaşmanın "ABD için daha iyi" olduğunu ifade etti. Katılımcıların yüzde 78'i "ABD'nin İran ile çatışmayı bitirmesi", yüzde 22'si ise "İran vazgeçene kadar çatışmaların sürdürülmesinden" yana olduğunu söyledi. Katılımcıların yüzde 36'sı, Trump'ın İran'la ilgili durumu yönetme biçimini onaylarken, yüzde 64'ü ise onaylamadığını aktardı.
