İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından her yıl merakla beklenen ve Türk sanayiinin röntgenini çeken "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025" araştırmasının sonuçları açıklandı. Geçmiş yıllarda listeye petrol türevleri, otomotiv ve demir-çelik gibi geleneksel sektörlerin ağırlığı damga vururken, 2025 yılı verilerinde Türk savunma ve havacılık sanayiinin devler ligindeki durdurulamaz yükselişi en dikkat çekici unsur oldu.
LİDERLER KOLTUĞU KORUDU
Araştırma sonuçlarına göre, listenin en tepesindeki isim bu yıl da değişmedi. TÜPRAŞ, üretimden satışlarda elde ettiği 698 milyar 789 milyon liralık hacimle Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşu olma unvanını korudu. TÜPRAŞ'ı, Ford Otomotiv 538 milyar 268 milyon lirayla ikinci sıradan takip ederken; listenin üçüncü basamağında ise 327 milyar 854 milyon liralık satışıyla Star Rafineri AŞ yer aldı. OYAK-Renault, bir önceki yıla göre iki basamak birden atlayarak 4'üncülüğe yerleşirken, onu Toyota ve Arçelik izledi. Ancak asıl büyük hareketlilik ilk 10'un ikinci yarısında yaşandı. 2014'te listede 11'inci sırada olan TUSAŞ tam 4 basamak birden yükseldi ve Türkiye'nin en büyük 7'nci sanayi kuruluşu oldu. Bir önceki raporda 16'ncı basamakta bulunan TPAO'da, yerli üretim hamlelerinin meyvesini toplayarak 8'inciliğe fırladı. Savunma sanayiinin küresel markası ASELSAN ise 17'nci sıradan 9'unculuğa yükselerek gücünü tescilledi. Mercedes-Benz ise ilk 10'u tamamlayan son şirket oldu. Türkiye'nin 2025'te gerçekleştirdiği 273.3 milyar dolarlık ihracatın 104.7 milyar dolarını İSO 500'deki şirketler yaptı.
SATIŞLARDA REEL BÜYÜMEYE DÖNÜLÜYOR
Ekonomik göstergeler açısından bakıldığında, en büyük 500 sanayi kuruluşunun toplam üretimden satışları 2024'e göre %28 artışla 11 trilyon 118 milyar liraya ulaştı. Yİ-ÜFE'nin %25.4 olduğu dönemde, bu nominal artış %2.1'lik reel bir büyümeye karşılık geldi. Önceki 3 yıllık dönemde reel düşüşler yaşayan sanayi sektörü, böylece yeniden pozitif büyümeye geçti
İLK 10 SANAYİ KURULUŞU
Üretimden Satışlar
2024........ . 2025 Kuruluş (Net/TL)
1 1 TÜPRAŞ 698.789.218.726
2 2 Ford Otomotiv 538.267.883.167
3 3 Star Rafineri 327.854.252.634
6 4 OYAK-Renault 235.451.564.919
4 5 Toyota Otomotiv 206.261.752.184
7 6 Arçelik 165.720.710.029
11 7 TUSAŞ 140.894.845.580
16 8 Türkiye Petrolleri A.O. 138.780.059.253
17 9 ASELSAN 130.249.849.498
12 10 Mercedes-Benz 126.983.846.962
AR-GE VE HALKA ARZDA TARİHİ REKORLAR
Savunma sanayiinin zirveye ortak olduğu bu dönemde, teknolojik dönüşümün en önemli yakıtı olan Ar-Ge harcamalarında da tarihi eşikler aşıldı. İSO 500'de Ar-Ge yapan kuruluş sayısı 273'e yükselirken, harcamalar %31.4 artarak 79.7 milyar lira seviyesine ulaştı. Ar-Ge harcamalarının üretimden satışlara oranı %0.72 ile araştırmanın bugüne kadarki en yüksek seviyesine çıktı. Yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerin katma değerdeki payı %7.6'ya yükselerek gelecek adına ümit verdi. İSO 500 içindeki halka açık şirket sayısı 91'e ulaşarak tarihi bir rekor kırdı.
