DEM Parti Grup Başkanvekili ve Kars Milletvekili Gülüstan Kılıç Koçyiğit, Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda yaşandığı belirtilen hak ihlalleri, intiharlar, intihar girişimleri ve kendine zarar verme vakalarını Meclis gündemine taşıdı. Adalet Bakanı Akın Gürlek'in yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı'na soru önergesi veren Koçyiğit, kadın mahpusların yaşam hakkı, sağlık hakkı ve insan onuruna uygun muamele görme hakkının sistematik biçimde ihlal edildiği yönündeki iddiaların açıklığa kavuşturulmasını istedi.
Önergede, Türkiye cezaevlerinin yaşam hakkı başta olmak üzere çok sayıda hak ihlaliyle gündeme geldiği belirtilerek, kadın mahpusların tutulduğu cezaevlerinde fiziksel koşulların ve infaz sisteminin kadınların özgül ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak olduğu ifade edildi. Sincan Kadın Kapalı Cezaevi'nin ise sağlık hakkına erişimin engellenmesi, infaz yakmaları, temel hak ihlalleri ve son dönemde yaşanan intihar vakalarıyla öne çıktığı kaydedildi.
Koçyiğit, önergesinde son altı ay içinde yaşanan çok sayıda intihar girişimi ile en az dört ölüm vakasına ilişkin iddialara dikkat çekti. Bilge Nurten isimli mahpusun yaşamını yitirmesi sonrası aynı koğuştaki mahpusların koğuş değişikliği taleplerinin reddedildiği, psikolojik destek sağlanmadığı ve yaşanan olayla ilgili tüm mahpuslar hakkında disiplin soruşturması başlatıldığı yönündeki beyanlara yer verildi.
Önergede ayrıca LGBTİ mahpuslar için oluşturulduğu öne sürülen G3 koğuşuna ilişkin iddialar da aktarıldı. Mahpusların fiziksel görünüm ve cinsiyet ifadelerine göre ayrıştırıldığı, İdare ve Gözlem Kurulu kararlarının şeffaf biçimde paylaşılmadığı ve bu uygulamaların fiili tecrit oluşturduğu yönündeki iddiaların araştırılması istendi.
“Yaşamını yitiren kadın mahpus sayısı kaçtır?”
Koçyiğit, Adalet Bakanı Akın Gürlek'e şu soruları yöneltti:
- Son bir yıl içerisinde ceza infaz kurumlarında yaşamını yitiren mahpus sayısı kaçtır? Bu ölümleri aylara göre, ölüm nedenine (intihar, hastalık, şiddet, ihmal, diğer, bilinmeyen) ve cinsiyete göre ayrı ayrı tablo halinde açıklar mısınız?
- Son bir yıl içerisinde ceza infaz kurumlarında yaşamını yitiren kadın mahpus sayısı kaçtır? Bu ölümleri kurum, ay ve ölüm nedeni bazında (intihar, doğal ölüm, şüpheli ölüm, diğer) ayrı ayrı belirtir misiniz?
- Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda son beş yıl içerisinde meydana gelen intihar, intihar girişimi ve şüpheli ölüm vakalarının yıllara ve aylara göre dağılımı nedir? Her bir vaka için yaş, tutuklu/hükümlü statüsü ve koğuş bilgisi mevcut mudur?
- Son altı ay içerisinde Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda kayda geçen intihar, intihar girişimi ve kendine zarar verme vakası sayısı kaçtır? Bu vakaların gün ve saat bazında dağılımı nedir ve ortalama müdahale süresi kaç dakikadır?
- Bilge Nurten isimli mahpusun yaşamını yitirmesi hangi tarihte gerçekleşmiştir? Ölüm nedeni hangi resmi kategoriye kaydedilmiştir? Olayla ilgili adli ve idari soruşturma açılmış mıdır, varsa soruşturma numarası nedir?
- İntihar olayına tanıklık eden mahpusların koğuş değişikliği, psikososyal destek ve güvenlik önlemi talepleri kaç kişiyi kapsamaktadır? Bu taleplerin kaçı kabul edilmiş, kaçı reddedilmiş, kaçı sonuçlandırılmamıştır? Ret gerekçeleri nelerdir?
- Söz konusu olay sonrası mahpuslara sağlanan psikososyal destek hizmeti kaç kişiyi kapsamıştır? Kaç psikolog veya uzman görevlendirilmiş, toplam kaç görüşme yapılmış ve destek süresi ortalama kaç gün sürmüştür?
- Son beş yıl içerisinde Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda meydana gelen kendine zarar verme vakalarının yıllara, yaş gruplarına ve yöntemlere göre dağılımı nedir?
- Mahpusların koğuş değişikliği ve benzeri taleplerinin ilk başvuru tarihleri ile sonuçlanma süreleri nedir? Bu taleplerin kendine zarar verme olayları sonrasında kabul edilme oranı kaçtır?
- Bir cezaevi yöneticisinin bir kadın mahpusa “kendini kesebilirsin” dediği ve mahpusa kesici alet verildiği beyanı hakkında idari soruşturma başlatılmış mıdır? Başlatıldıysa mevcut durumu nedir?
- Ceza infaz kurumlarında son beş yıl içerisinde personelin kötü muamele, ihmal veya intihara yönlendirme beyanları kapsamında açılan soruşturma sayısı kaçtır? Bu soruşturmaların sonuçları nelerdir?
- Son beş yıl içerisinde ceza infaz kurumu personeli hakkında disiplin cezası verilen, görev yeri değiştirilen veya savcılığa bildirilen personel sayısı yıllara göre nedir?
- Kendine zarar veren mahpusların hastaneye sevk edilme süresi ortalama kaç dakikadır? En uzun gecikme süresi nedir ve acil vakalar için belirlenmiş azami süre kaç dakikadır?
- Acil sağlık müdahalesi gereken durumlarda mahpusların hastaneye sevk süreci nasıl işlemektedir? Ambulans çağrı süresi ve güvenlik güçlerinin müdahale süresi nedir?
- Kadın mahpuslarda intihar ve kendine zarar verme vakalarının; kalabalık koğuş, sosyal izolasyon, sağlık hizmetlerine erişim ve psikososyal destek eksikliği ile ilişkisine dair Bakanlığınız tarafından yapılmış araştırma sayısı kaçtır?
- Kadın cezaevlerinde intihar ve kendine zarar verme vakalarının, infaz rejimi, disiplin uygulamaları ve ekonomik yoksunluk ile ilişkisine dair herhangi bir veri analizi veya politika çalışması yapılmış mıdır?
- Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda son beş yıl içerisinde sağlık hizmetlerine erişim, sevk gecikmesi veya tedavi reddi beyanlarıyla Bakanlığa yapılan şikâyet sayısı kaçtır? Bu şikâyetlerin sonuçları nelerdir?
- Kadın ceza infaz kurumlarının fiziksel ve sosyal koşullarının iyileştirilmesine yönelik son beş yıl içerisinde yürütülen çalışmalar nelerdir? Bu çalışmaların yıllara göre dağılımı nedir?
- Birleşmiş Milletler Bangkok Kuralları kapsamında kadın mahpuslara yönelik olarak kaç personel eğitilmiştir? Hangi yıllarda hangi eğitim programları uygulanmıştır?
- Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu son beş yıl içerisinde kaç kez denetlenmiştir? Bu denetimlerin türü nedir ve temel tespitleri nelerdir?
- Söz konusu kurumda yaşanan ölümler ve kendine zarar verme vakaları nedeniyle bağımsız bir inceleme, müfettiş görevlendirmesi veya özel denetim yapılması planlanmakta mıdır?
- Ceza infaz kurumlarında personelin ihmal veya kötü muamelesi tespit edildiğinde hangi idari ve adli işlemler uygulanmaktadır? Son beş yıl içerisinde bu kapsamda işlem yapılan personel sayısı kaçtır?
- Son bir yıl içerisinde Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda LGBTİ+ mahpuslar için oluşturulduğu ifade edilen özel koğuş (G3 vb.) uygulaması mevcut mudur? Varsa bu koğuşların oluşturulma gerekçesi, hukuki dayanağı ve İdare ve Gözlem Kurulu karar sayısı kaçtır?
- İdare ve Gözlem Kurulu tarafından LGBTİ+ mahpusların koğuş yerleşimi, koğuş değişikliği ve sürgün sevklerine ilişkin alınan karar sayısı kaçtır? Bu kararların gerekçeleri hangi kriterlere dayanmaktadır?
- Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda son beş yıl içerisinde “sürgün sevk” olarak tanımlanabilecek kurumlar arası nakil sayısı kaçtır? Bu sevklerin kaçı LBTİ+ mahpusları kapsamaktadır?
- Mahpusların LGBTİ+ mahpuslar için oluşturulduğu ifade edilen özel (G3 vb.) koğuşlara yerleştirilmesinde kullanılan kriterler nelerdir? Bu kriterler arasında fiziksel görünüm, saç uzunluğu, giyim tarzı veya cinsiyet ifadesi gibi unsurlar yer almakta mıdır?
- İdare ve Gözlem Kurulu kararlarının mahpuslara ve avukatlara tebliğ edilme oranı nedir? Bu kararlara erişim taleplerinin kaç tanesi kabul edilmiş, kaç tanesi reddedilmiştir?
- Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda son beş yıl içerisinde “hücre cezası” uygulanan mahpus sayısı kaçtır? Bu cezaların ortalama süresi ve uygulanma gerekçeleri nelerdir?
- Aynı koğuş içerisinde mahpusların oda bazında izole edilerek fiilen hücre uygulamasına tabi tutulduğu durumlar mevcut mudur? Varsa yıllara göre sayısı nedir?
- Son beş yıl içerisinde “disiplin cezası sonrası tek kişilik izolasyon / hücre uygulaması” kaç mahpusa uygulanmıştır? Bu uygulamaların ortalama süresi nedir?
- Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda trans mahpusların revir, hastane sevki, görüş ve sosyal faaliyetlere katılım oranları diğer mahpuslarla karşılaştırıldığında nasıldır?
- Ceza infaz kurumlarında “uyumsuz davranış” veya “kontrollü mahpus” gibi kategoriler altında işlem yapılan kişi sayısı kaçtır? Bu kategorilerin hukuki dayanağı nedir?
- Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda mahpusların psikiyatriye sevk edilme oranı nedir? Bu sevklerin kaçı zorunlu, kaçı talep üzerine gerçekleşmiştir?
- Son beş yıl içerisinde Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda intihara sürüklenme savı ile Bakanlığa ulaşan şikâyet sayısı kaçtır? Bu şikâyetlerin kaçı hakkında inceleme başlatılmıştır?
- Ceza infaz kurumlarında mahpusların şikâyet dilekçelerinin işleme alınma süresi ortalama kaç gündür? Dilekçelerin kaybolduğu veya işleme alınmadığına dair tespit edilmiş vaka sayısı var mıdır?
- Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda mahpusların hücreye konulma kararlarının yargı denetimine taşınma oranı nedir? Bu başvuruların sonuçları nelerdir?
- Ceza infaz kurumlarında “İdare ve Gözlem Kurulu kararlarının mahpus üzerinde psikolojik baskı oluşturacak şekilde kullanıldığı” beyanları hakkında Bakanlığınızın herhangi bir incelemesi bulunmakta mıdır?
- Son beş yıl içerisinde Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda görev yapan müdür değişiklikleri kaç kez gerçekleşmiştir? Bu değişikliklerin tarihleri ve gerekçeleri nelerdir?
