İran ile ABD arasındaki gelişmelerin etkisiyle Hürmüz Boğazı’ndaki düğüm enerji piyasalarına belirsizliği artırıyor. Orta Doğu krizinin yol açtığı 1.15 milyar varillik arz kaybının kısa sürede telafi edilemeyeceğini, bu nedenle dünyayı büyük felaketin beklediği vurgulandı. Uluslararası Enerji Ajansı’nın tahminlerine göre küresel üretim, talebin günlük 5 milyon varil üzerine çıksa bile savaş sürecinde kaybedilen arzın tamamen yerine konması yaklaşık bir yıl alabilir.
İran ile ABD arasında bu hafta imzalanan mutabakat zaptının ardından Hürmüz Boğazı yeniden gemi trafiğine açıldı. Fakat İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının ardından Tahran yönetimi yeniden boğazı kapatma kararı aldı. Belirsizliğin gölgesinde enerji piyasalarında oluşan hasarın kısa sürede giderilemeyeceği uyarıları da arttı.
43 YILIN DİP SEVİYESİ
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) stratejik petrol rezervleri 1990’dan bu yana en düşük seviyeye gerilerken, ABD’nin acil durum petrol rezervleri de son 43 yılın dip seviyesinde bulunuyor. Ticari stokların ise operasyonel stres sınırına yaklaştığı belirtiliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, G7 Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada mevcut rezervlerin yaklaşık dört hafta içinde tükenebileceği uyarısında bulunarak, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının “ekonomik felakete” yol açabileceğini dile getirdi.
Savaş döneminde varil başına 126.41 dolara kadar yükselen Brent petrol fiyatı, ateşkes ve boğazın yeniden açılmasıyla birlikte 80 doların altına gerilerken piyasalar, İran ile varılan anlaşmanın ardından rahatlama yaşasa da uzmanlara göre bu iyimserlik, fiziksel arz sorununu ortadan kaldırmayacak. Son aylarda küresel petrol stokları yaklaşık 190 milyon varil azalış gösterdi.
Fiyat tekrar yükselebilir
Sektör temsilcileri, Hürmüz Boğazı’ndan mayınların temizlenmesinin, tankerlerin yeniden bölgeye dönmesinin, üretimin artırılmasının ve sevkiyatların eski düzeyine ulaşmasının aylar süreceğini vurguluyor. Bu süreçte piyasaların mevcut stoklara bağımlı kalmaya devam edeceği, depolar yeniden dolmadan petrol fiyatlarının yeniden yükselişe geçebileceği değerlendiriliyor. RBC Capital Markets Küresel Emtia Stratejisi Başkanı Helima Croft, piyasaların normalleşmeyi olduğundan hızlı fiyatladığını belirterek, petrol akışının eski seviyelere dönmesinin ciddi bir lojistik zorluk içerdiğini dile getirdi.
