Dünya Zoonoz Günü, 1855 yılında Louis Pasteur tarafından bulunan kuduz aşısının, tarihte ilk kez başarıyla bir insana uygulandığı gün. Aşı, Mısır’da köpek tarafından ısırılan bir çocuğa 6 Temmuz günü uygulanıyor ve çocuğun hayatı kurtuluyor. Daha sonra o gün, hayvanlardan insanlara bulaşan hastalıklarla ilgili bir farkındalık günü olarak kabul ediliyor.
Türk Veteriner Hekimler Birliği (TVHB) Başkanı Ali Eroğlu, günümüzde Dünya Zoonoz Gününün temasının, ‘sağlıklı hayvan sağlıklı insan’ olduğunu söyledi. Hayvan sağlığını gerçekleştirmeden sağlıklı insan hedefinin sağlanamayacağını belirten Eroğlu, “İnsanlarda rastlanan hastalıkların yüzde 61’i hayvanlardan insanlara geçen hastalıklar. Gıdaya bağlı hastalıklarının yüzde 95’i hayvansal gıdadan kaynaklanıyor. Hayvanlarda hastalık önlenmeli ki o hastalıklar insanlara uğramasın.” dedi. Aydınlık’a konuşan Eroğlu, şöyle sürdürdü:
“Bu mücadelenin yolu ‘Tek Sağlık’ yaklaşımıdır. Tek sağlık 30 yıldan beri dünyanın gündeminde. 2000’li yıllardan itibaren özellikle batı Avrupa, Amerika gibi ülkelerde hastalık kontrolü veya önleme merkezleri oluşturuluyor. Tek sağlığın icrası için işlevsel yapılar bunlar.
“Tek sağlık nedir? Hayvan, çevre ve insan sağlığının, yaşanabilir, kabul edilebilir bir seviyeye taşınması için veteriner hekimlerle beşeri hekimlerin, sağlığın muhatabı olan meslek gruplarından akademisyenlerin, çevre uzmanlarının bir arada çalışmasını tanımlıyor. Hem dünya sağlık örgütünün hem ülkemizde Sağlık Bakanlığının sitelerinde ‘zoonotik hastalıklarla mücadelede en etkili yol Tek Sağlık yaklaşımı’ der. Antibiyotik direnci sorununun çözümü de Tek Sağlık yaklaşımıyla mümkün.
“Ancak bizim ülkemizde maalesef işlevsel bir yapı, Tek Sağlığın icra edildiği bir yapı yok. Yıllardır, bir ‘hastalık kontrol ve izleme merkezi’ kurulması gerektiğini dile getiriyoruz. Tek Sağlığı icra edecek meslek grupları arasında ortak çalışma, erken uyarı, erken teşhis, erken reaksiyon sistemleri kurulmalıdır.”
Ülkemizde hâlâ kuduz, brusella, tüberküloz, şarbon, salmonella, toksoplazma, kırım kongo kanamalı ateşi gibi pek çok hastalık görüldüğünü anımsatan Eroğlu, hastalıktan korunmanın, tedaviden hem daha etkili hem de ekonomik olduğunu ifade etti. Eroğlu, “Bütün bunlara karşı sizin bir sisteminizin olması gerekiyor.” dedi.
MİLLİ GÜVENLİK MESELESİ
Kovid 19 salgınının, Tek Sağlık yaklaşımının önemini ortaya koyduğunu belirten Eroğlu, zoonotik hastalıkların sadece bir sağlık sorunu değil, aynı zamanda bir milli güvenlik meselesi haline dönüştüğünü vurguladı. Ali Eroğlu, şöyle konuştu: “Küresel ısınma, iklim değişiklikleri, doğal yaşam alanlarının tahribatı, gelecekte insanlığa sıkıntı vaat ediyor. Pandemi nerede, ne zaman çıkacak, diye soruluyor ancak ondan ziyade bizim ne kadar hazırlıklı olduğumuzu sorgulamamız lazım. Biyolojik silah olarak da yüzde 80 hayvansal etkenlerin kullanıldığını unutmayalım.
“Tek Sağlık yasası hâlâ yok ülkemizde. Tek sağlık sadece sözle, sempozyumla, panelle olmaz. 3 Kasım Tek Sağlık günü var, üniversitelerde çeşitli toplantılar, basın açıklamaları yapılıyor. Yıllarca konuştuk zaten. Artık bir yapı oluşturmak lazım. Mevzuatınız, bütçeniz olacak ve bir yapınız olacak. Bu konuda bir devlet politikası olmalıdır. Bu bir tercih meselesi değildir.”
2020’de Kovid 19 pandemisi patladıktan birkaç ay sonra TVHB Bilim Kurulu üyelerinin Tek Sağlık konusu üzerinde çalıştıklarını ve Türkiye için bir model geliştirdiklerini anlatan Eroğlu, “Raporumuzu o tarihte, başta Cumhurbaşkanlığı olmak üzere ilgili devlet kuruluşlarına gönderdik. Hiçbir sonuç alamadık.” dedi.
