ASEAN ve Türkiye arasındaki ilişkileri daha derin bir ortaklık seviyesine taşımayı hedefleyen ilk “ASEAN-Türkiye Forumu”, Endonezya’nın başkenti Cakarta’da gerçekleştirildi.
Türkiye’nin Cakarta Büyükelçiliğinden yapılan açıklamaya göre, Doğu Asya ve ASEAN Ekonomik Araştırma Enstitüsü (ERIA) ile Türkiye’nin Cakarta Büyükelçiliği ev sahipliğinde düzenlenen forumda iki bölgeden üst düzey yetkililer, akademisyenler ve uzmanlar bir araya geldi.
Cakarta İletişim Müşavirliği ortaklığıyla düzenlenen forumun ana teması, “Ekonomi, Güvenlik, Sürdürülebilirlik, Barış İnşası ve Dijitalleşmede Türkiye-ASEAN İşbirliği” olarak belirlendi.
Forumda mevcut ilişkilerin seyri değerlendirilirken, ticaret, enerji, kritik madenler ve insan sermayesinin geliştirilmesi alanlarında somut ve stratejik çözüm önerileri sunuldu.
“İki bölge büyük bir potansiyele sahip”
Forumun açılış konuşmasını yapan ERIA Başkanı Tetsuya Watanabe, ASEAN ile Türkiye’nin birbirini tamamlayan güçlü dinamiklere sahip olduğunu belirtti. Watanabe, “ASEAN dünyanın en dinamik bölgelerinden biri, Türkiye ise Avrupa, Asya ve Orta Doğu'yu birbirine bağlayan eşsiz bir stratejik konuma sahip. Bu iki güç, bölgesel refahı, dayanıklılığı ve güvenliği artırmak adına çok büyük bir ortak potansiyeli barındırıyor.” dedi.
Türkiye’nin Cakarta, Doğu Timor ve ASEAN nezdinde Büyükelçisi Talip Küçükcan ise forumun bölgeler arası kurumsal bağların güçlenmesinde tarihi bir dönüm noktası olduğunu vurguladı.
Küçükcan, “Bu etkinlik, ortak işbirliği vizyonumuzu kurumsallaştırma ve daha ileri bir seviyeye taşıma irademizin somut bir göstergesidir. İlkini gerçekleştirdiğimiz ASEAN-Türkiye Forumu’nun, bu hayati diyaloğu sürdürmek adına önümüzdeki dönemde de devam etmesini hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.
ASEAN Ekonomik Topluluğundan Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Satvinder Singh de ASEAN ve Türkiye ilişkilerinin geçmişe kıyasla çok daha fazla ilgiyi hak ettiğini belirterek, bu ortaklığın giderek belirsizleşen dünya düzeninde daha stratejik bir boyuta taşınması gerektiğini söyledi.
Dijital dönüşüm, enerji ve kritik madenler öne çıktı
Forumin ilk oturumunda, Türkiye ile ASEAN arasındaki işbirliğinin “Sektörel Diyalog Ortaklığı” statüsünün ötesine geçtiği ve daha kapsamlı bir derinliğe ulaştığı ifade edildi.
Yeni dönemde ilişkilerin niceliksel genişlemeden çok stratejik derinliğe odaklanması gerektiği belirtilirken, Türkiye’nin Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık (RCEP) ile olası angajmanları ve ADMM-Plus mekanizmasındaki gözlemci rolünün güçlendirilmesi önerildi.
İkinci oturumda ise küresel jeopolitik gelişmeler ışığında enerji güvenliği ve kritik madenler masaya yatırıldı. Türkiye’nin küresel enerji merkezi olma konumu ile ASEAN’ın entegre enerji pazarı birlikte değerlendirilerek, teknoloji transferi, ortak AR-GE ve sanayide ortak üretim modellerinin geliştirilmesi çağrısı yapıldı.
İlişkilerin merkezinde “insandan insana temasın” bulunduğu vurgulanan son oturumda, yapay zeka ve dijital okuryazarlık alanındaki küresel sınamalara dikkat çekildi.
Bu çerçevede, taşınabilir bir “dijital beceri pasaportu” sağlayacak ortak mikro kimlik doğrulama çerçevesi kurulması, dijital iş gücü geliştirme merkezinin oluşturulması ve mesleki eğitim kurumları arasında köprü niteliği taşıyacak yıllık “ASEAN-Türkiye Gençlik Forumu” düzenlenmesi teklif edildi.
Tam diyalog ortaklığı hedefi
Siyasi, ekonomik, sosyokültürel ve bölgesel bağlantısallık sütunlarında giderek olgunlaşan Türkiye-ASEAN ilişkileri uzun bir geçmişe dayanıyor.
Türkiye, 2010 yılında Güneydoğu Asya’da Dostluk ve İşbirliği Antlaşması’na (TAC) taraf olmuş, 2011’de Cakarta Büyükelçiliğini ASEAN nezdinde akredite etmiş ve 2017’de Sektörel Diyalog Ortağı statüsünü kazanmıştı.
Türkiye, ilişkileri en üst seviyeye taşımak amacıyla 2024 yılında ASEAN’a “Tam Diyalog Ortağı” olma başvurusunu resmi olarak sunmuştu.
