Dünya çapındaki piyasa aktörleri, ABD Merkez Bankası (Fed) tarafından izlenen faiz stratejisine dair yeni ipuçları barındıran ABD tarım dışı istihdam verisine odaklandı.
Önümüzdeki günlerde yayımlanacak bu istatistiğin yanı sıra merkez bankası yöneticilerinin vereceği sinyaller ile enflasyon verileri; altın, dolar, borsa ve küresel piyasaların rotasını çizmede belirleyici bir rol üstlenecek.
ENFLASYON ENDİŞELERİ FAİZ BEKLENTİLERİNİ ZORLAŞTIRIYOR
Uluslararası arenada ABD ile İran arasında yürütülen uzlaşı turları, Fed’in katı para politikası duruşunu keskinleştireceğine yönelik öngörüler ve teknoloji firmalarının mali tablolarına dair analizler, geride kalan haftada piyasaların seyrini etkileyen ana başlıklar oldu. Ortadoğu'da kalıcı barışı tesis etme adımlarıyla gergin başlayan haftada, dinmeyen enflasyon kaygıları sebebiyle eylül ya da ekim aylarında Fed'in faiz artışlarına başlayabileceği tahminleri fiyatlama süreçlerini zora soktu.
Çarşamba günü para piyasalarında oluşan fiyatlamalarda, bankanın yıl sonuna kadar 2 kez faiz artırımı yapabileceği ihtimali kuvvetlendi.
Fed'in enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı, gıda ve enerji kalemlerinin hesap dışı bırakıldığı çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi mayısta aylık bazda yüzde 0,3, yıllık bazda ise yüzde 3,4 ile beklentilere paralel bir artış gösterdi.
Buna karşın endeksteki yıllık tırmanış grafiği, Ekim 2023'ten bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Analistler, çekirdek PCE verisinin beklentiler dahilinde artış kaydetmesinin, nisan ve mayıs aylarında petrol fiyatlarının yüksek gitmesine rağmen fiyatlama davranışlarında ileriye dönük büyük bir bozulma sinyali şeklinde yorumlanmadığını belirtti. Bu durumun, gelecek süreçte petrol destekli enflasyonda yavaşlama senaryolarını ön plana taşıdığı kaydedildi.
Verinin ilan edilmesinin ardından para piyasalarındaki beklentiler de yön değiştirdi. Fed'in yıl sonuna kadar iki faiz artırımı yapacağı yönündeki tahminler zayıflarken, ilk faiz artışının eylül yerine ekim ayında hayata geçeceği öngörüsü ağırlık kazandı. Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından izlenirken, Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, mart ayında sene sonuna kadar "bir faiz indirimi" beklediğini, haziran ayında ise bu tahminini "bir faiz artışı" yönünde revize ettiğini açıkladı. Kashkari, gelecek verilere göre bu duruşunun da değişebileceğine işaret etti.
Gelecek hafta ABD'de yayımlanacak tarım dışı istihdam verisinde, Fed'in gelecek dönemde atacağı adımlara dair emareler aranacak. Bunların yanı sıra Fed Başkanı Kevin Warsh, önümüzdeki hafta tertiplenecek olan Avrupa Merkez Bankası (ECB) Forumu'nda bir konuşma yapacak.
ÇİP MALİYETLERİ YAPAY ZEKA BALONUNU TEHDİT EDİYOR
Dünya genelinde enerji fiyatları kaynaklı olarak öne çıkan enflasyon riskleri, yapay zeka ve teknoloji sektöründe tırmanan çip talebinin maliyetleri artırmasıyla dijital alana kayıyor. Talep fazlasının doğurduğu fiyat baskılarının son kullanıcıların dijital ürünlere ulaşmasını güçleştirebileceği tahminleri öne çıkarken, bu vaziyetin büyük bir döngüsellik barındıran yapay zeka ve teknoloji şirketlerinin büyüme ve karlılıklarını negatif etkileyebileceğine yönelik kaygılar gündeme taşındı.
Bu doğrultuda tüketici elektroniğinin lider isimlerinden Apple'ın yüksek çip maliyetleri sebebiyle bazı ürünlerinde fiyat artışına gitmesi, söz konusu riskleri daha görünür kıldı. Bu gelişmelere ilaveten ABD basınında yer alan OpenAI'ın, SpaceX'in halka arz sonrasındaki zayıf performansı ile yapay zeka bağlantılı hisselerdeki genel volatilite gerekçesiyle halka arz için gelecek yılı beklemeyi düşündüğüne dair haberler de bu korkuları tetikledi ve çip şirketlerinin hisselerinde değer kayıpları yarattı.
Bu hamlelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi bir önceki haftaya kıyasla yaklaşık 10 baz puan azalarak yüzde 4,37 seviyesinde kapanırken, dolar endeksi güçlü yapısını koruyarak 101,5 seviyesine tırmandı ve böylece 13 Mayıs 2025'ten bu yana en yüksek değerini test etti. Endeks haftalık bazda yüzde 0,5 oranında artış kaydetti.
Faizlerin uzun bir dönem yüksek kalabileceği endişeleri, kuvvetlenen dolar endeksi ve Fed'in bağımsızlığına yönelik azalan soru işaretleriyle altının ons fiyatı, Kasım 2025'ten bu yana ilk kez 4 bin doların altına sarktı. Altının onsu haftayı yüzde 1,8 değer kaybıyla 4 bin 81 dolardan kapattı. Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin hız kazanmasının, ABD-İran görüşmelerindeki pozitif seyri doğrulamasıyla petrol fiyatları savaş öncesi seviyelere çekildi. Brent petrolün varil fiyatı gerilimlerin biteceği beklentisiyle yüzde 8,5 düşerek 73,5 dolara indi.
NEW YORK BORSASI KARIŞIK SEYRETTİ
New York borsasında geçen hafta dalgalı ve karışık bir seyir hakim oldu. Haftalık bazda S&P 500 yüzde 1,95, Nasdaq endeksi yüzde 4,24 düşerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,60 oranında tırmandı. Dünyanın önde gelen yarı iletken ve bellek çipi üreticilerinden Micron Technology, dün piyasa kapanışının ardından mali sonuçlarını duyurdu. Şirket, piyasa beklentilerini belirgin biçimde aşan güçlü sonuçlar raporladı. Firmasının beklentilerin üzerinde gelen bilançosu; yapay zeka ve teknoloji şirketlerine yönelik yüksek değerleme ve nakit sıkışıklığı soru işaretlerinin hafiflemesine yardım etti. Micron, çeyrek gelirini 41,46 milyar dolar olarak ilan etti.
Makroekonomik veri cephesinde ABD ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 2,1 büyüdü. Ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı da 20 Haziran ile biten haftada 12 mine gerileyerek piyasa tahminlerinin altında kaldı. ABD'de dayanıklı mal siparişleri, mayıs ayında yüzde 4,5 ile beklentilerden daha kısıtlı bir gerileme gösterdi. ABD'de cari işlemler açığı, yılın ilk çeyreğinde yüzde 2,6 oranında artarak 226,8 milyar dolara ulaştı. Ülkede yeni konut satışları mayısta aylık yüzde 7,3 azalışla beklentilerin altında kaldı.
Gelecek hafta pazartesi günü Dallas Fed imalat aktivite endeksi, salı günü Conference Board tüketici güven endeksi, çarşamba günü Fed Başkanı Warsh'un konuşması, ADP istihdam raporu, S&P Global imalat sanayi PMI, inşaat harcamaları, ISM imalat sanayi PMI, perşembe günü ise tarım dışı istihdam, işsizlik oranı, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, fabrika siparişleri ve dayanıklı mal siparişleri izlenecek. Cuma günü ABD'de piyasalar resmi tatil sebebiyle kapalı olacak.
AVRUPA BORSALARI NEGATİF SEYRETTİ
Avrupa borsalarında geçen hafta satıcılı bir seyir ön plana çıkarken, önümüzdeki hafta Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın yapacağı konuşmalar ile Avro Bölgesi'nde ilan edilecek enflasyon verileri takip edilecek. Orta Doğu gündemi ve teknoloji sektöründeki gelişmeler bölge piyasalarında hafta boyunca belirleyici olurken, petrol fiyatlarındaki düşüşle enerji maliyetlerinin gerileyebileceğine dair beklentiler yükseldi. Bölge genelinde ekonomik aktivitede yavaşlama emareleriyle kuvvetlenen resesyon endişeleri de piyasaların şekillenmesinde rol oynadı.
S&P Global tarafından yayımlanan öncü verilere göre, Almanya'da imalat ve hizmet sektörlerini içine alan bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), haziranda 0,8 puan azalarak 48 puana geriledi. Aralık 2024'ten bu yana en düşük seviyesine inen ve büyüme eşiği olan 50 puanın altında kalan veri, Alman ekonomisindeki küçülmenin sürdüğünü ortaya koydu.
Avro Bölgesi'nin haziran ayına dair PMI verileri de benzer bir tablo çizdi. Bölgede mayıs ayında 51,6 olan imalat sanayi PMI, haziranda 51,3 seviyesine geriledi. Böylece imalat sanayi PMI son 4 ayın en düşük seviyesine indi. Mayısta 48,5 olan Avro Bölgesi bileşik PMI ise haziranda 49,5'e tırmandı ve son 3 ayın en yüksek seviyesini gördü.
Jeopolitik alanda Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) Genel Sekreteri Mark Rutte, İran'ın nükleer silah elde etmesinin tüm dünya için bir tehdit oluşturacağını savunarak, "İran hiçbir şekilde nükleer silah kapasitesine sahip olmamalı." dedi. Öte yandan Fransa ve İtalya'nın savunma ve enerji başta olmak üzere pek manyak alanda ortaklığı güçlendirme kararı aldığı aktarıldı.
Bu gelişmelerle geçen hafta İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,42 yükselirken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,43, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 3 ve Almanya'da DAX endeksi yüzde 1,19 oranında düşüş kaydetti.
Gelecek hafta pazartesi ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, Avro Bölgesi'nde tüketici güven endeksi, salı İngiltere'de büyüme, Almanya'da enflasyon, işsizlik oranı, çarşamba Lagarde'ın konuşması, Avro Bölgesi'nde enflasyon, imalat sanayi PMI, perşembe Avro Bölgesi'nde işsizlik oranı, cuma Lagarde'ın konuşması, Almanya ve İngiltere'de hizmet sektörü PMI verileri karşılanacak.
DOLAR/YEN PARİTESİ 40 YILIN EN YÜKSEK SEVİYESİNİ GÖRDÜ
Asya pazarında da geçen hafta yapay zeka ve teknoloji alanındaki gelişmeler ile Orta Doğu'ya dair haber akışını takiben çift taraflı sert hareketler yaşandı. Teknoloji ağırlığı yüksek olan Güney Kore'de Kospi endeksinde yüzde 7 düzeylerinde sert düşüş ve yükseliş dalgaları görüldü. Geçen hafta Japonya'da Tokyo enflasyonu yüzde 1,7 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Söz konusu veri Japonya Merkez Bankasının (BoJ) sıkı duruşunu devam ettireceğine yönelik tahminleri perçinlerken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın yıl sonuna kadar 1 faiz artışı yapacağına kesin gözüyle bakılıyor.
Dolar/yen paritesi 161,95'e tırmanarak son 40 yılın en yüksek seviyesini test etmesinin ardından, ülke ekonomi yönetiminin döviz kuruna müdahale edebileceği beklentileriyle paritedeki tırmanış hız kesti. Öte yandan Japonya Merkez Bankasının (BoJ) son para politikası toplantısının tutanakları paylaşıldı. Tutanaklarda üyelerin bir kısmının daha fazla faiz artırımı yapılması yönünde görüş bildirdiği görüldü.
Bu gelişmelerle haftalık bazda Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,55, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 7,08, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 5,24 ve Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,65 oranında değer kaybetti. Gelecek hafta pazartesi Japonya'da perakende satışlar, salı Japonya'da işsizlik oranı, sanayi üretimi, çarşamba Çin'de imalat sanayi PMI, cuma hizmet sektörü PMI verileri takip edilecek.
YURT İÇİNDE DİKKATLER ENFLASYON VERİSİNDE OLACAK
Yurt içinde geçen hafta satış ağırlıklı bir grafik çizen Borsa İstanbul 100 (BIST 100) endeksi haftalık bazda yüzde 3,13 düşüşle 14.274,02 puandan kapandı. Gelecek hafta haziran ayına ilişkin enflasyon verileri yakından izlenecek.
Diğer yandan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) 25. Yıllık Konferansı'nda "Bölünmüş Bir Küresel Ekonomide Para Politikası" başlıklı bir sunum yaptı. Karahan, BIS'in yıllık konferansında 2012 yılından bu yana sunum yapan ilk TCMB Başkanı oldu.
TCMB Başkanı Karahan, sunumunda bölünmüş bir küresel ekonomide iletişimin neden daha kritik hale geldiğini ele alırken; merkez bankası iletişimi ile metin, video ve yüz yüze iletişim gibi formatların beklentiler üzerindeki etkisini masaya yatırdı. Beklentilerin para politikası aktarımı açısından daha önemli hale geldiğini, iletişimin ise beklentileri ve ekonomik davranışı etkilediğini aktaran Karahan, etkili iletişimin güvenilir, dikkat çekici ve erişilebilir olması gerektiğini vurguladı.
Dolar/TL, haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,4 üzerinde 46,6210'dan tamamladı. Gelecek hafta yurt içinde salı işsizlik oranı, dış ticaret dengesi, çarşamba İstanbul Ticaret Odası (İTO) İstanbul Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), cuma günü ise enflasyon verileri karşılanacak.
