Her şeyden mücadele tamamen TCMB Başkanı’na emanet. Yani sadece para ve kredi politikalarına dayalı tedbirler. Bunun yetmediği ve yetmeyeceği ortada. İşin bilimi de pratiğini de tek başına para politikalarının enflasyonla mücadeleye yetmediğini ortaya koyuyor.
Sevgili meslekdaşım Eski Hesap Uzmanı Şükrü Dilaver, Kocaeli Gazetesinin 28 Haziran 2026 tarihli yazısında güzel bir yazı kaleme almış. Ben de tam bu konuyu ele almak istemiştim. Dolayısıyla anlamlı bir benzetim olacaktı benim için...
Şükrü Dilaver yazısına şöyle başlamış: “Gabriel García Márquez’in o sarsıcı başyapıtı Kırmızı Pazartesi’yi bilirsiniz. Kasabadaki herkes, Santiago Nasar’ın o sabah öldürüleceğini adı gibi bilir. Katiller planlarını gizlemez; hatta birileri çıksın da kendilerini durdursun diye adeta bağırarak ilan ederler. Ancak romanda dehşet verici bir toplumsal felç anı yaşanır. Herkes sorumluluğu bir başkasına devreder, "Nasılsa biri müdahale eder" konforuna sığınır ve o cinayet, tüm kasabanın gözleri önünde, göstere göstere işlenir.”
Bu örneği şunaya bağlamış: “Bugün makroekonomik dengelerimizi altüst eden, yapısal bir kansere dönüşen enflasyon dalgası da tam olarak bu kolektif eylemsizliğin ve sorumluluktan kaçışın bir izdüşümüdür. Ekonomi yönetimi, iş dünyası ve sokaktaki vatandaş... Hepimiz enflasyonu düşürmek için ne yapılması gerektiğini, o acı reçetenin muhteviyatını çok iyi biliyoruz. Fakat rasyonel adımları atmak ve faturayı göğüslemek yerine, çözümü sürekli bir başkasından bekleyerek bu toplumu yapısal bir çözümsüzlüğe doğru sürüklüyoruz.”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in liderliğini yaptığı enflasyona mücadele veya dezenflasyon program 3 yılını doldurdu.. Artık 4 yıldan gün alaya başladı bile.
Enflasyonla mücadelede nereden başladığımız ve nereye vardığımız ortada.
Sözüm ona dezenflasyon programının başladığı 2023 Haziran ayında TCMB faizi yüzde 15 iken aylık enflasyon yüzde 3.92 ve yıllık enflasyon yüzde 38.21. Üç yılın sonunda bugün 2026 Mayıs sonu itibariyle TCMB faizi yüzde 37 ve aylık enflasyon yüzde 1.71 ve yıllık enflasyon yüzde 32.61.
Yani 3 yıl boyunca enflasyonla mücadelede performans yüzde 15 kadar olmuş. Milyonlarca hane halkının çektiği çile bunun çok daha üzerinde. Asgari ücretlisi, emeklisi, sabit ve dar gelirlisi, öğrencisi, ev hanımı herkesin canı yanmış durumda.
Peki ekonomi yönetimi bu sürede görevini tam olarak yapabildi mi? Hayır!...
Çünkü enflasyonla mücadele adeta başka şeylere emanet edilmiş durumda; yani dışsal faktörlere bırakmışız.
- Her şeyden önce mücadele tamamen TCMB Başkanı’na emanet. Yani sadece para ve kredi politikalarına dayalı tedbirler. Bunun yetmediği ve yetmeyeceği ortada. İşin bilimi de pratiğini de tek başına para politikalarının enflasyonla mücadeleye yetmediğini ortaya koyuyor.
- Enflasyon belasının yumuşak karnı konumundaki en önemli kısmi hava koşullarına bağlı gıda fiyatları. Aşırı kuraklık, don, sel ve benzeri hava koşulları ister istemek gıda üretimini etkiliyor. Bu da enflasyona yansıyor. Oysa gıdada tedarik zinciri yönetiminde nelerin yapılması gerektiği halde yapılmadığı vurgulanmıyor. Hava koşulları iyi gitmediği için gıda fiyatlarının arttığı ve dolayısıyla enflasyonun düşürülemediği gerekçesi uyduruluyor.
- Enerji fiyatlarındaki gelişmeler de bir başka bahane. İran, ABD savaşının petrol fiyatlarına yansıması ve varilinin 120 dolara çıkması kehaneti henüz hafızalardan silinmiş değil. Şimdi de kalıcılığı belli olmayan petrolün varilinin 70 dolarlara gerilemesinin enflasyon beklentilerinde yaratacağı iyileşme gündemde.
- Dünya konjonktüründeki gelişmeler de bir başka enflasyonu etkileyen başlık.. ABD, Çin, AB gibi otorite ve coğrafyaların kararları Türkiye’deki enflasyonun önemli belirleyicisi.
Peki enflasyonla mücadele adına;
- Maliye politikası enstrümanları eş güdünlü kullanılıyor mu?
- Hukuk ve adalet sisteminde gerekli ve kalıcı kökten iyileştirmeler yapılıyor mu?
- Yapısal düzenlemelere yer veriliyor mu?
- Özellikle kamuda verimlilik ve tasarruf gibi konular gündeme geliyor mu?
Hayır!...
Bu gidişle sadece gelir bölüşümü değil, aynı zamanda servet dağılımı daha da bozulacak.
